Skip to content
Skip to navigation menu

English

Arf newydd i rwystro’r fasnach ‘cig gwylltir’

14 Awst 2013

Baboons2_web

Mae dull DNA sy’n gallu adnabod union rywogaethau ‘cig gwylltir’ primatiaid a goginiwyd i’w werthu wedi cael ei ddatblygu mewn ymgais i leihau masnachu anghyfreithlon ac i adnabod ac amddiffyn yn well y rhywogaethau hynny sydd yn y perygl mwyaf.

Mae tîm o wyddonwyr ymchwil o Ysgol y Biowyddorau, sy’n archwilio’r fasnach cig gwylltir mewn marchnadoedd trefol yn Guinea-Bissau yng Ngorllewin Affrica, wedi defnyddio’r dull i adnabod yn gywir y rhywogaethau sy’n cael eu masnachu.

"Mae’n anodd iawn adnabod yr union rywogaethau sy’n cael eu masnachu mewn marchnadoedd cig gwylltir. Rydym wedi dibynnu ar fesurau adnabod bras, gan ddefnyddio honiadau’r gwerthwr a’n dyfaliad gorau yn unig," yn ôl Dr Tânia Minhós.

"Mae’r ddau yn aml yn anghywir gan fod y rhan fwyaf o gig gwylltir yn cyrraedd marchnadoedd wedi’i flingo a’i gochi trwy fwg, felly mae’r hyn sydd o’n blaenau yn gig a allai fod yn unrhyw beth," ychwanega.

Mae’r ffaith nad oedd dull diagnostig dibynadwy ar gael wedi llesteirio ymdrechion blaenorol i archwilio bygythiad hela anghyfreithlon ar fwncïod colobws, babwniaid a simpansïaid y wlad.

Trwy gasglu samplau meinwe o’r cig wedi’i goginio, roedd y tîm yn gallu adnabod am y tro cyntaf yr union brimat a oedd yn cael ei fasnachu gan ddefnyddio ‘cod bar DNA’ – gan arwain at rai canlyniadau diddorol ac annisgwyl. Tynnwyd DNA o’r samplau cig, ac yna ymgymerwyd â’r gwaith o lunio ‘cod bar’ – dilyniannu DNA penodol i rywogaethau – yn Ysgol y Biowyddorau gan Emily Wallace, myfyrwraig israddedig ar y prosiect.

Mae’r ymchwilwyr yn gobeithio y bydd modd i’r dull gael ei ddefnyddio bellach gan asiantaethau llywodraeth byd-eang sy’n gyfrifol am reoli’r fasnach cig gwylltir anghyfreithlon fel CITES (y Confensiwn ar Fasnach Ryngwladol mewn Rhywogaethau Ffawna a Fflora Gwyllt sydd Mewn Perygl), Gwasanaeth Pysgod a Bywyd Gwyllt yr Unol Daleithiau ac Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (DEFRA) yn y DU.

Yn 2010, dangoswyd bod 270 o dunelli o gig gwylltir anghyfreithlon yn cyrraedd Maes Awyr Charles de Gaulle ym Mharis yn unig bob blwyddyn.

Dolenni defnyddiol

Ysgol y Biowyddorau