Skip to content
Skip to navigation menu

English

Data Ymchwil Agored

14 Chwefror 2013

Open data

Wrth i'r Cynghorau Ymchwil, Llywodraeth y DU a'r Undeb Ewropeaidd baratoi i sicrhau bod data ymchwil ar gael i'r cyhoedd, mae’r broses o rannu a rheoli data ymchwil a ariennir gan y cyhoedd ar fin cael ei gwneud yn flaenoriaeth i brifysgolion yn 2013.

Bydd angen i ddata ymchwil eang Caerdydd gael ei reoli'n ddiogel a bydd angen iddo fod ar gael i’r cyhoedd er mwyn bodloni gofynion y cyrff cyllido.

Cyhoeddodd Y Gymdeithas Frenhinol ei hadroddiad Science as an Open Enterprise ym mis Mehefin 2012; mae hyn yn amlygu'r angen i fynd i'r afael â’r holl ddata a grëir gan dechnolegau newydd, a'r cyfleoedd mae hyn yn eu creu i ddatblygu data ymchwil mewn ffyrdd newydd.  Mae data agored hefyd yn rhoi cyfleoedd i gydweithio'n fwy effeithiol a dod o hyd i ganlyniadau'n gyflymach - er enghraifft, cafodd genomau math penodol o E.coli a oedd yn gysylltiedig ag achosion diweddar o wenwyn bwyd yn yr Almaen, ei ddadansoddi ymhen wythnosau ers yr achos oherwydd ymdrech ymchwiliol gydweithredol fyd-eang, ar ôl i drefn y genomau gael ei rhannu ar y rhyngrwyd cyn gynted ag yr oedd ar gael.

Fodd bynnag, mae data agored yn ymwneud â mwy na Gwyddoniaeth yn agored. Yn y Gwyddorau Cymdeithasol a'r Dyniaethau, ceir mwy o gyfleoedd nag erioed i ddefnyddio data sylweddol ar-lein, gan gynnwys    testunau digidol, llawysgrifau a chyrff o waith, a setiau data agored fel cronfa ddata Troseddau Lefel Stryd Y Swyddfa Gartref. Mae ymchwilwyr y Gwyddorau Cymdeithasol a'r Dyniaethau hefyd yn cynhyrchu setiau data eu hunain ac mae angen cefnogaeth arnynt i storio a rheoli'r rhain a sicrhau eu bod ar gael yn eang.

Mae Gwasanaethau Gwybodaeth, Yr Is-adran Ymchwil a Masnachol, a'r Is-adran Cydymffurfiaeth a Llywodraethu yn cydweithio, ynghyd â chydweithwyr ledled y Brifysgol, ar y Rhaglen Rheoli Gwybodaeth a Data Ymchwil dros 12 mis, er mwyn nodi gofynion a sicrhau bod y data ymchwil yn cael ei reoli’n  effeithiol ledled y Brifysgol. Bydd y Rhaglen hefyd yn archwilio cyfleoedd ar gyfer cydweithio a rhannu gwasanaethau gyda chydweithwyr mewn prifysgolion eraill.

Bydd y Rhaglen Rheoli Gwybodaeth a Data Ymchwil yn nodi gofynion ymchwilwyr o ran rheoli data ymchwil yn llwyddiannus a bydd yn amlygu arfer dda a phwyntiau i'w gwella ar hyn o bryd, yn y Brifysgol a thu hwnt. Bydd y Rhaglen hefyd yn adolygu ac yn argymell dulliau a gwasanaethau y gellir eu defnyddio er mwyn cyflymu a symleiddio'r broses o reoli data ymchwil er mwyn ei wneud yn fwy hygyrch a gweladwy, gan gynyddu effaith ein hymchwil yn y pen draw.

Dywed Tracey Stanley, Dirprwy Lyfrgellydd y Brifysgol, a Chyfarwyddwr Cynorthwyol y Gwasanaethau Gwybodaeth: "Mae maes rheoli data ymchwil wedi profi newidiadau syfrdanol yn ystod y blynyddoedd diwethaf, wrth i'r gofyniad am dryloywder gynyddu yn unol â'r defnydd cynyddol o gyhoeddi gwaith ymchwil gorffenedig agored.

"Un elfen bwysig yn y rhaglen fydd sicrhau bod darpariaeth yn cael ei gwneud ar gyfer yr amrywiaeth o sefyllfaoedd ymchwil yn y Brifysgol", ychwanegodd Tracey. "Er enghraifft, gall fod adegau lle bydd angen i ddata sensitif neu fasnachol gael ei wahardd nes bod y gwaith ymchwil wedi'i gyhoeddi. Rydym hefyd yn ofalus wrth edrych ar y gofynion cydymffurfio yn y Cynghorau Ymchwil er mwyn sicrhau bod y gwasanaethau y byddwn yn eu hargymell yn bodloni'r gofynion hyn ac yn rhoi'r hyblygrwydd i ni ddatblygu'r gwasanaethau yn y dyfodol."

Bydd y datrysiad a ddewiswyd yn ystod y rhaglen hon yn cefnogi gwaith y Brifysgol o reoli a chyflwyno data  ar gyfer ymarferion REF yn y dyfodol, gan sicrhau y bydd yn ddewis cadarn ymhell i’r dyfodol  ar ôl REF 2014.