Skip to content
Skip to navigation menu

English

Rhagfynegi ymddygiad ymosodol trwy chwys

23 Ebrill 2013

child research

Mae babanod sy’n chwysu’n llai mewn ymateb i sefyllfaoedd brawychus pan fyddant yn flwydd oed yn dangos mwy o ymddygiad ymosodol llafar a chorfforol pan fyddant yn dair oed, yn ôl ymchwil newydd gan Brifysgol Caerdydd.

Mae lefelau is o chwys, fel y’u mesurir gan weithgarwch dargludiant y croen (SCA), wedi’u cysylltu ag anhwylder ymddygiad ac ymddygiad ymosodol ymhlith plant a phobl ifanc.

Mae arweinydd yr astudiaeth, yr Athro Stefanie van Goozen o Ysgol Seicoleg Prifysgol Caerdydd, yn damcaniaethu "y gallai plant sy’n dangos ymddygiad ymosodol fod â lefelau is o gynnwrf ffisiolegol gan nad ydynt yn profi’r un lefel o gynnwrf emosiynol mewn ymateb i sefyllfaoedd brawychus â’u cyfoedion llai ymosodol. Gan fod eu hymateb i ofn yn wannach, maent yn fwy tebygol o ymddwyn yn anghymdeithasol."

Roedd ymchwilwyr yn yr Ysgol Seicoleg yn awyddus i wybod a fyddai modd gweld y cysylltiad rhwng SCA isel ac ymddygiad ymosodol hyd yn oed mor gynnar â babandod. I archwilio hyn, roedd ymchwilwyr wedi cysylltu electrodau recordio wrth draed babanod un oed a mesur dargludiant eu croen wrth orffwys, mewn ymateb i synau uchel ac wrth ddod ar draws robot rheoli o bell a oedd yn codi ofn. Hefyd, casglwyd data ar eu hymddygiad ymosodol yn dair oed, yn ôl graddio gan famau’r babanod.

Datgelodd y canlyniadau fod babanod un oed ag SCA is wrth orffwys ac wrth ddod ar draws y robot, yn fwy ymosodol yn gorfforol ac ar lafar pan oeddent yn dair oed.

Dysgwyd hefyd mai’r SCA oedd yr unig ffactor yn yr astudiaeth a oedd yn rhagfynegi ymddygiad ymosodol yn ddiweddarach. Nid oedd y mesuriadau eraill a gofnodwyd ar adeg babandod – er enghraifft, adroddiadau mamau am anian eu babanod – yn rhagfynegi ymddygiad ymosodol ddwy flynedd yn ddiweddarach.

Awgryma’r canfyddiadau hyn fod mesur ffisiolegol (SCA) a wneir yn ystod babandod yn rhagfynegi ymddygiad ymosodol, ond nid felly arsylwadau mamau.

"Mae hyn yn mynd yn groes i’r hyn y byddai llawer o seicolegwyr datblygiadol yn ei ddisgwyl, sef mai’r fam yw’r ffynhonnell orau o wybodaeth am ei phlentyn," dywed van Goozen.

Ar yr un pryd, mae gan y gwaith ymchwil hwn oblygiadau pwysig i strategaethau ymyrryd:

"Mae’r canfyddiadau hyn yn dangos bod modd nodi plant â risg ymhell cyn i’r ymddygiad problemus gael ei weld yn amlwg," yn ôl van Goozen. "Mae nodi rhagflaenwyr anhwylder yng nghyd-destun datblygiad nodweddiadol yn gallu dylanwadu ar y broses o weithredu rhaglenni atal effeithiol ac, yn y pen draw, lleihau costau seicolegol ac economaidd ymddygiad gwrthgymdeithasol i gymdeithas."

Meddai’r Athro Adrian Raine, Cadeirydd yr Adran Droseddeg ym Mhrifysgol Pennsylvania:

"Mae canfyddiadau newydd diweddaraf Stefanie van Goozen yn dangos yn glir bod mesurau ffisiolegol gwrthrychol yn rhagfynegi ymddygiad ymosodol yn ddiweddarach, uwchlaw mesurau eraill. Os gellir ailadrodd y canlyniadau newydd hyn a’u hymestyn i oedrannau eraill, mae ganddynt oblygiadau pwysig posibl ar gyfer rhagfynegi ymddygiad ymosodol a threisgar yn y dyfodol. Maent yn amlygu addewid mesurau biolegol hefyd o ran deall achoseg ymddygiad ymosodol di-ofn yn well."

Mae cyd-awduron y gwaith ymchwil hwn yn cynnwys Dr Erika Baker, Dr Katherine Shelton, Dr Eugenia Baibazarova a’r Athro Dale Hay o Brifysgol Caerdydd.

Cefnogwyd yr ymchwil gan ysgoloriaethau ymchwil gan Ysgol Seicoleg Prifysgol Caerdydd a grant gan y Cyngor Ymchwil Feddygol. Cyhoeddir y canfyddiadau yr wythnos hon yn Psychological Science, cyfnodolyn y Gymdeithas Gwyddoniaeth Seicolegol.

Dolenni defnyddiol


Yr Ysgol Seicoleg