Skip to content
Skip to navigation menu

English

Amddiffyn primatiaid

28 Gorffennaf 2011

slow lorisRhyddhawyd y loris araf yn ôl i’r goedwig yn yr un union le y cafodd ei ddal

Mae ymchwilwyr yng Nghanolfan Maes y Brifysgol ym Malaysia yn gweithio ar fentrau cadwraeth newydd gyda’r nod o amddiffyn dwy rywogaeth o brimatiaid sydd gan fygythiad, sef y mwnci trwynog a loris araf Borneo.

Am y tro cyntaf erioed, mae ymchwilwyr yn edrych yn fanylach ar arferion loris araf Borneo, sef primat prin sy’n adnabyddus am ei allu i ryddhau tocsinau trwy ei ddannedd. Mae’n dod yn olygfa brin yn jyngloedd Borneo, wrth i’w niferoedd leihau’n sylweddol o ganlyniad i’r fasnach anifeiliaid anwes ac addurniadau anghyfreithlon.

Bydd astudiaeth a lansiwyd yng Nghanolfan Maes Danau Girang (DGFC), a ariennir gan Sw Cleveland a Sw Columbus, yn rhoi cipolwg newydd ar y rhywogaeth. Mae’r tîm ymchwil, sy’n cynnwys Danica Stark, sef primatolegydd yn DGFC a fydd yn fyfyriwr PhD yng Nghaerdydd yn y dyfodol, wedi llwyddo i roi coler radio ar loris araf, sy’n dasg anodd gan fod yr anifail yn symud yn uchel yng nghanopi’r jyngl.

Mae Krik, a enwyd ar ôl y sŵn clicio a thrydar y mae’n ei wneud, wedi’i ryddhau yn ôl i’r goedwig a chaiff y trosglwyddyddion radio eu defnyddio i fonitro lle mae’n cysgu ac yn hela am ysglyfaeth yn rheolaidd.

Hefyd, lansiwyd rhaglen ymchwil a chadwraeth hirdymor i amddiffyn y mwnci trwynog, sef primat browngoch a thrwyn mawr. Cynhelir y rhaglen ar y cyd gan DGFC, y Brifysgol ac Adran Bywyd Gwyllt Sabah.

proboscisMwnci trwynog gwrywaidd â’i goler lloeren o gwmpas ei wddf

Gwryw 24 cilogram, a ddaliwyd yng Ngwarchodfa Bywyd Gwyllt Kinabatangan yn Sabah, yw un o’r cyntaf o’i fath i gael dyfais lloeren wedi’i gosod arno. Dywedodd Dr Benoit Goossens, Ysgol y Biowyddorau a Chyfarwyddwr DGFC: "Bydd y lloeren yn ein helpu i ddeall a phennu patrymau crwydro’r rhywogaeth yn llawn ynghyd â’r ffactorau a all effeithio ar eu symudiadau a’u dwysedd. Bydd hyn yn ein galluogi i benderfynu ar gynefin digonol i gynnal poblogaeth hyfyw, barhaus yn ardal Kinabatangan."

Caiff dyfeisiau lloeren eu gosod ar gyfanswm o ddeg mwnci trwynog arall a bydd ymchwilwyr yn cymryd samplau gwaed ar gyfer dadansoddiadau genetig ac adnabod parasitiaid, poer ar gyfer firysau a bacteria, ectoparasitau a data morffometrig.

Mae’r rhaglenni hyn yn dangos mwy am ymroddiad DGFC i helpu cadwraethwyr bywyd gwyllt i ddeall arferion a chynefinoedd nifer o rywogaeth sydd dan fygythiad yn well, gan gynnwys orang-utans, banteng Borneo, crocodeiliaid ac ystod o gigysyddion eraill.

Mae DGFC yn gyfleuster ymchwil a hyfforddiant cydweithredol a reolir gan Brifysgol Caerdydd ac Adran Bywyd Gwyllt Sabah. Galluogodd cyllid gan Gaerdydd i sefydlu labordy ymchwil, ystafell gyfrifiaduron, llyfrgell, prynu offer ymchwil a chyflogi Cyfarwyddwr.

Dolenni perthnasol:

Your computer cannot play the audio in your browser. To fix this, you need to make sure both Javascript and Adobe Flash are available.

Get the Adobe Flash plug-in by clicking here

To find out how to enable JavaScript, check the Help option for your browser.


Cardiff University campus users

If you are on the Cardiff University campus and have problems with plug-ins or browsers, you can contact the INSRV Helpdesk on extension 74487 or visit the INSRV webpages