Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gwobr Pen-blwydd y Frenhines

22 Tachwedd 2013

Mae canolfan ymchwil arloesol yn y Brifysgol sydd wedi mynd i’r afael ag etifeddiaeth gweithgarwch diwydiannol y gorffennol a chynnig atebion i’r heriau ynni sy’n wynebu’r byd yn y dyfodol, wedi cael ei chydnabod am ei chyflawniadau.

Mae’r Ganolfan Ymchwil Daearamgylcheddol (GRC), sydd wedi’i lleoli yn Ysgol Peirianneg y Brifysgol, wedi cael Gwobr Pen-blwydd y Frenhines ar gyfer Addysg Uwch ac Addysg Bellach.

Y cynllun gwobrau dwyflynyddol hwn, sy’n rhan o system anrhydeddau cenedlaethol y Deyrnas Unedig, yw un o’r mathau mwyaf mawreddog o gydnabyddiaeth genedlaethol sydd ar gael i sefydliad academaidd neu alwedigaethol yn y DU.

Mae’r Ganolfan, a arweinir gan yr Athro Hywel Thomas, wedi bod yn llywio maes peirianneg daearamgylcheddol ers iddi gael ei sefydlu ym 1996.

Ers ei dyddiau cynharaf, casglodd ynghyd ymarferwyr, arbenigwyr, prifysgolion, diwydiant, llywodraethau a sefydliadau rhyngwladol i fynd i’r afael â materion daearamgylcheddol, ac un o’i hegwyddorion arweiniol oedd trosi ei hymchwil yn uniongyrchol i ddiwydiant.

Prof Hywel Thomas & team_web

Yng Nghymru, mae 770 o gwmnïau wedi elwa ar waith ac arbenigedd y Ganolfan, ac mae 14 cwmni newydd wedi’u creu o ganlyniad i’w hymchwil. Mae wedi diogelu swyddi yn yr ardal ac wedi rhoi cyfle i gwmnïau gystadlu mewn marchnadoedd newydd yn y Deyrnas Unedig a thramor.

Ar hyn o bryd, mae’r GRC yn arwain rhaglen waith bwysig ar "Ynni’r Ddaear", sef prosiect Seren. Mae’r meysydd yr ymchwilir iddynt yn cynnwys: gwres o’r ddaear, ynni daearwresol o hen byllau glo, systemau cefnogi penderfyniadau wedi’u seilio ar GIS (Daearwybodeg), a Modelu Cyfrifiadurol Uwch ar gyfer prosesau gwres o’r ddaear. Nod y prosiect yw helpu busnesau i ddod o hyd i gyfleoedd masnachol newydd yn y meysydd hyn.

Mae ei gwaith yn y gorffennol hefyd wedi helpu cwmnïau yng Nghymru yn y maes daearamgylcheddol cyffredinol i greu cynhyrchion taenu hadau glaswellt ffeibr newydd ac arloesol, ailddefnyddio gwastraff sorod o ffwrneisiau chwyth a datblygu gwastraff diwydiannol yn amnewidion sment.

Ymhellach i ffwrdd, mae ymchwil arloesol y Ganolfan wedi helpu i gynllunio rhai o storfeydd niwclear cyntaf y byd a rheoli tir a halogwyd gan lygrwyr organig parhaus – cemegion nad ydynt yn diraddio.

Roedd staff o’r Ganolfan hefyd wedi cyfrannu at wella dealltwriaeth o sut yr oedd arsenig yn cael ei ryddhau i ddŵr daear ym Mae Bengal – yr achos gwaethaf o wenwyno ar raddfa fawr yn y byd.

Dywedodd yr Is-ganghellor, yr Athro Colin Riordan: "Mae’r Ganolfan Ymchwil Daearamgylcheddol a’i phartneriaid mewn diwydiant wedi creu corff rhyngddisgyblaethol o arbenigedd a gydnabyddir ac y dibynnir arno yn rhyngwladol.

"Mae gwaith y Ganolfan wedi cael effaith wirioneddol fyd-eang, gan helpu i ddiogelu iechyd dynol ac adfywio’r amgylchedd. Mae wedi bod yn allweddol o ran mynd i’r afael ag etifeddiaeth gweithgarwch diwydiannol y gorffennol yng Nghymru, Ewrop ac ar draws y byd. Mae ei gwaith arloesol hefyd yn helpu i ffurfio ein dyfodol trwy ddarparu atebion newydd ar gyfer ffynonellau gwastraff ac ynni.

"Dyma’r pumed tro i Brifysgol Caerdydd ennill Gwobr Pen-blwydd y Frenhines ac mae’n gamp a rannwn gyda’n cymuned gyfan. Ar ran y Brifysgol, hoffwn longyfarch yr Athro Hywel Thomas a phawb yn y Ganolfan ar eu llwyddiant."

Dolenni cysylltiedig

Y Ganolfan Ymchwil Daearamgylcheddol

Yr Ysgol Peirianneg