Skip to content
Skip to navigation menu

English

Llysoedd Crefyddol

11 Rhagfyr 2009

Athro Gillian DouglasAthro Gillian Douglas

Mae’r astudiaeth o lysoedd a thribiwnlysoedd ar draws y DU, sy’n garreg filltir, i gael ei chynnal gan ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd.

Bydd tîm o Ysgol y Gyfraith Caerdydd a’r Ganolfan ar gyfer Astudio Islam yn y DU yn archwilio pryderon a godwyd yn dilyn darlith Archesgob Caergaint ar Gyfraith Grefyddol a Chyfraith Sifil yn 2008, a achosodd ddadl fywiog ynghylch y graddau y dylai cyfraith Loegr gynnwys cyfreithiau crefyddol, fel cyfraith Sharia.

Ariennir y prosiect, ‘Cydlyniant Cymdeithasol a Chyfraith Sifil: Priodi, Ysgaru a Llysoedd Crefyddol’, drwy i Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau / a Rhaglen Crefydd a Chymdeithas Y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol ddyfarnu £79,862 iddo.

Bydd yn archwilio sut y mae cyfraith grefyddol yn gweithredu ochr yn ochr â chyfraith sifil ar hyn o bryd ym maes priodi ac ysgaru. Bydd yn archwilio’n fanwl sut y mae tri llys yn gweithredu: Beth Din Iddewig; tribiwnlys priodasol yr Eglwys Babyddol a ‘Llys Sharia’ Mwslimaidd. Bydd y prosiect yn holi ‘Beth yw statws cyfreithiol y llysoedd hyn?’ a ‘Sut y maent hwy yn gweithredu o ran priodi, ysgaru ac ailbriodi?’

Arweinir y tîm ymchwil gan yr Athro Gillian Douglas, sy’n arbenigwraig ar gyfraith teulu a Pennaeth Ysgol, Ysgol Gyfraith Caerdydd. Yn ymuno â hi, mae Dr Sophie Gilliat-Ray, Cyfarwyddwr Canolfan ar gyfer Astudio Islam yn y DU, Yr Athro Norman Doe, Cyfarwyddwr y Ganolfan ar gyfer y Gyfraith a Chrefydd, Russell Sandberg, darlithydd yn y gyfraith yn y Brifysgol ac Ymchwilydd Cysylltiol.

Wrth fynegi ei sylwadau ar y prosiect, dywedodd yr Athro Douglas: "Bydd yr ymchwil yn cynnwys archwilio’n fanwl enghreifftiau o ffeiliau yr ymdriniwyd â hwy gan y llysoedd a chyfres o gyfweliadau â phersonél y llysoedd. Mae’r prosiect hwn yn torri tir newydd, oherwydd er bod rhai ymchwiliadau empirig wedi’u cynnal i lysoedd neu dribiwnlysoedd a ddefnyddir gan draddodiadau crefyddol penodol, nid oes unrhyw astudiaeth hyd yn hyn wedi ceisio cymharu gwaith llysoedd neu dribiwnlysoedd crefyddau gwahanol a sut y maent yn berthnasol â chyfraith y Wladwriaeth.

"Mae’r prosiect yn anelu at gyfrannu i ddealltwriaeth well p’un a yw systemau cyfreithiol crefyddol yn fygythiad i sefydlogrwydd a chydlyniant cymdeithasol a hefyd i fod yn gatalydd ar gyfer ymchwil rhyngddisgyblaethol pellach."

Bydd y prosiect yn cychwyn ym mis Ebrill 2010 ac yn parhau am flwyddyn. Bydd yn cynnwys Symposiwm yng Nghaerdydd ym mis Mawrth 2011.