Skip to content
Skip to navigation menu

English

Datgelu gorffennol canoloesol Cosmeston

05 Gorffennaf 2011

Darn o’r AcwanamilDarn o’r Acwanamil

Daethpwyd o hyd i lestr crochenwaith sy’n dyddio yn ôl i’r 13eg ganrif gan archaeolegwyr y Brifysgol yn Cosmeston, sy’n taflu goleuni newydd ar fywyd canoloesol yn yr ardal.

Daethpwyd o hyd i’r acwamanil mewn llawer o ddarnau ar safle’r Maenordy yn Cosmeston, ger Penarth, ac roedd y darnau wedi’u lledaenu dros ardal eang. Cafodd acwamanilau eu cynllunio i ddal dŵr er mwyn i’r ciniawyr mwyaf nodedig wrth fwrdd allu golchi eu dwylo.

Mae’r darganfyddiad yn datgelu natur chwaethus bywyd yn y Maenordy ac, yn bwysicach, mae’r archaeolegwyr o Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd y Brifysgol wedi adnabod y crochenwaith yn "Grochenwaith y Fro". Hefyd dyma’r tro cyntaf i ddarn mor gain gael ei ddarganfod a gafodd ei gynhyrchu gan grefftwyr lleol ar gyfer yr elit lleol.

Dywedodd Yr Athro John Hines, o’r Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd, sy’n arwain y gloddfa: "Daeth yn arfer rheolaidd i greu’r acwanamilau hyn ar ffurf anifeiliaid. Mae’r un rydym wedi dod o hyd iddo’n cynrychioli maharen. Cafodd enghreifftiau eu gwneud yn y crochendai canoloesol mawr yn Scarborough, ac mae gennym atgynhyrchiad o un o’r rheiny.

"Mae’n debygol o ddyddio yn ôl i ddiwedd y 13eg ganrif. Mae hyn hefyd yn bwysig, oherwydd roedd yn gyfnod pan oedd arglwyddi lleol y faenor, y teulu de Costentin yn meddu ar y faenor o hyd ac yn byw yno. O ganol y 1310au cawsant eu disodli, a chafodd Cosmeston ei gynnal yn uniongyrchol ar gyfer barwniaid mwy, uchelgeisiol, a oedd yn meddu ar niferoedd mawr o faenorau unigol ar yr un pryd."

Ddydd Sadwrn 9 a dydd Sul 10 Gorffennaf, gall teuluoedd ac aelodau’r cyhoedd ymuno â’r archaeolegwyr ar y gloddfa a’u helpu i roi’r acwanamil a’r darganfyddiadau eraill yn ôl at ei gilydd.

Bydd y digwyddiad Getting Medieval hefyd yn rhoi cyfle i ymwelwyr drin a thrafod gwrthrychau canoloesol a mynd yn agos at grefftau’r gorffennol. Nid oes angen archebu lle ac mae’r digwyddiad rhad ac am ddim yn parhau o 10am tan 4pm ar y ddau ddiwrnod. Mae croeso i ymwelwyr â Charnifal Penarth ymuno dros y penwythnos.

Drwy gydol y gloddfa yn Cosmeston, bydd myfyrwyr a staff archaeoleg y Brifysgol yn esbonio eu darganfyddiadau diweddaraf ar deithiau cyhoeddus rhad ac am ddim o gwmpas y safle bob dydd am 10.30am a 2.30pm (ac eithrio dydd Gwener) tan 18 Gorffennaf. Mae croeso i bawb ac nid oes angen archebu lle.

Mae Getting Medieval yn ddigwyddiad cydweithiol sy’n cynnwys yr Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd, Canolfan y Brifysgol ar gyfer Dysgu Gydol Oes a Chyngor Bro Morgannwg. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i http://www.caerdydd.ac.uk/events.

Dolenni perthynol:

Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd