Skip to content
Skip to navigation menu

English

Darganfod arfwisg Rufeinig

14 Medi 2010

Darnau o’r arfwisg Rufeinig a ddadorchuddiwyd gan y tîmDarnau o’r arfwisg Rufeinig a ddadorchuddiwyd gan y tîm

Mae archeolegwyr y Brifysgol sy’n cloddio yn y Gaer Rufeinig yng Nghaerllion, De Cymru, wedi darganfod yr hyn maent yn credu sy’n arfwisg Rufeinig gyflawn.

Gwnaeth y tîm, sy’n cynnwys staff a myfyrwyr o Gaerdydd a Choleg Prifysgol Llundain (UCL), ei darganfod yn ystod eu hwythnos olaf ond un yn cloddio ar y safle.

Yn siarad am y darganfyddiad, dywedodd Dr Peter Guest, o Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd y Brifysgol, sy’n arwain y gloddfa, ei bod yn "eithriadol o brin" ac yn "arbennig iawn"

"Cymerodd chwe diwrnod i ddadorchuddio’r arfwisg" meddai Dr Guest "ac mae’n ymddangos ein bod wedi dod o hyd i set gyflawn, er ei bod mewn darnau amrywiol. Ar hyn o bryd mae ar wasgar ac rydym wedi gorchuddio’r ardal â phabell fawr wen er mwyn cadw’r arteffactau.

"Ynghyd â’r arfwisg, rydym hefyd wedi dod o hyd i olion tecstilau, helmed, a allai fod yn helmed gorymdeithio – offer milwrol arall a’r hyn sy’n edrych yn debyg i addurniadau neu ffitiadau oddi ar arch neu gistan angladd.

"Bellach mae proses gymhleth a diddorol iawn ar y gweill, gyda gwarchodwyr yn ceisio ailadeiladu’r arfwisg a mynd â hi’n ofalus oddi ar y safle."

Dyma’r diweddaraf mewn cyfres o ddarganfyddiadau mawr yn y gaer gan archeolegwyr y Brifysgol a fu’n gweithio ar y safle am y pedair blynedd diwethaf. Yn gynharach eleni, daeth grŵp o fyfyrwyr o’r Ysgol o hyd i gymhlyg o adeiladau coffaol sy’n debygol o arwain at ailfeddwl llwyr o ran sut y gorchfygwyd Prydain a’i meddiannu gan fyddin Rhufain bron 2,000 o flynyddoedd yn ôl.

Yn ystod cloddfeydd y gorffennol, mae’r staff a’r myfyrwyr wedi helpu i ddadorchuddio wyth o flociau gwersylltai a oedd gynt yn anhysbys, tair ydlofft fawr, gweithdy metel coffaol a storfa fawr iawn. Ar nifer o achlysuron, mae aelodau’r cyhoedd wedi helpu gyda’r gloddfa hefyd.

Yn ddiweddar ymwelodd Alun Ffred Jones, Gweinidog Cymru dros Dreftadaeth, â’r safle er mwyn gweld y cloddfeydd drosto fe ei hun. Dywedodd y Gweinidog: "Mae darganfod set gyflawn o arfwisg Llengfilwr Rhufeinig yn bwysig iawn ac mae’n ychwanegu dimensiwn arall i’r cloddfeydd. Mae Caerllion yn dref o ddiddordeb hanesyddol mawr. Yn ogystal â gweld y gloddfa yr wythnos diwethaf ymwelais i hefyd â’r Baddondai Rhufeinig y dref i weld ei harddangosfeydd newydd cyffrous i ymwelwyr sy’n cynnwys ymdrochwyr Rhufeinig digidol yn arnofio mewn pyllau o ddŵr rhithwir, a chyfleusterau rhyngweithiol. Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi’i hymrwymo i wneud amgylchedd hanesyddol cyfoethog y wlad mor hygyrch â phosibl."

Mae’r cloddfeydd presennol yn parhau tan ddydd Gwener 17 Medi ac mae teithiau tywys ar gael ddwywaith y dydd (11am a 2.30pm, ac eithrio dydd Llun). I ddilyn helyntion yr archaeolegwyr yng Nghaerllion ewch i’r blog cloddio ar: http://www.britarch.ac.uk/caf/wikka.php?wakka=CaerleonLegionaryFortress

Dolenni perthynol:

Newyddion Cysylltiedig