Skip to content
Skip to navigation menu

English

Fforwm rhyngwladol i achub ieithoedd lleiafrifol

23 Ionawr 2014

 Welsh language digital hub for Cardiff

Sut gall ieithoedd lleiafrifol yn Ewrop oroesi ac addasu mewn oes ddigidol?

Dyna fydd pwnc trafod fforwm rhyngwladol a gynhelir ym Mhrifysgol Caerdydd ac a  drefnwyd gan y Rhwydwaith Ewropeaidd i Hyrwyddo Amrywiaeth Ieithyddol (NPLD) yng Nghaerdydd yr wythnos hon.

Bydd arbenigwyr iaith a thechnoleg o bob cwr o Ewrop yng Nghaerdydd Ddydd Iau a Gwener i ystyried sut y gall cymunedau ieithoedd lleiafrifol ddatblygu technolegau newydd er mwyn rhoi hwb i ddefnydd a statws ieithyddol yr ieithoedd hynny.

Mae’r fforwm yn cael ei noddi gan Lywodraeth Cymru a’i gefnogi gan S4C, mewn partneriaeth â’r NPLD, Prifysgolion Caerdydd a Bangor, Coleg Cymraeg Cenedlaethol Cymru (CSC), a META-NET.

Mae’r canfyddiadau o gyfres o Bapurau Gwyn a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan arbenigwyr technoleg iaith amlycaf Ewrop yn rhybuddio bod y rhan fwyaf o ieithoedd Ewropeaidd yn wynebu diflaniad digidol. Comisiynwyd y papurau gwyn hyn gan META - NET, rhwydwaith sydd wedi ei ariannu gan y Comisiwn Ewropeaidd ac sy’n rhagori ym maes datblygu technoleg iaith. Y  papurau hyn fydd y sail ar gyfer y trafodaethau yn ystod y seminar.

Mae ymchwil gan META-NET wedi dod i’r casgliad fod y gefnogaeth ddigidol ar gyfer 21 o’r 30 o ieithoedd Ewropeaidd naill ai "ddim yn bodoli " neu yn  "wan iawn" ar y gorau.

Nododd Dr Georg Rehm, Rheolwr Rhwydwaith META-NET a phrif siaradwr yn y fforwm, fod bwlch cynyddol rhwng ieithoedd mawr a bach a bod angen cefnogi pob iaith fach, neu iaith na fuddsoddir yn ddigonol ynddi, â’r dechnoleg sylfaenol angenrheidiol yn y man cyntaf, neu  ni fyddant yn goroesi.

Nododd Dr Jeremy Evas o Ysgol y Gymraeg Prifysgol Caerdydd, sydd hefyd yn siaradwr yn ystod y seminar, ac sydd hefyd wedi cyhoeddi’r papur gwyn diweddaraf yn y gyfres, Yr Iaith Gymraeg yn yr Oes Ddigidol,  sy’n crynhoi’r wybodaeth am dechnoleg iaith a’i photensial:

‘Mae rhwystrau rhag defnyddio’r Gymraeg yn dal i fodoli ond gallai Technoleg Iaith fod yn allweddol i ddyfodol yr iaith, yn ddigidol ac yn ein bywydau beunyddiol. Mae dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth o’r dechnoleg hon yn hanfodol os yw pobl am fanteisio ar ei photensial; a’r un mor bwysig yw ei bod ar gael, felly hefyd ansawdd y dechnoleg ei hun. Yn wir, mae yma gyfle, nid yn unig i gryfhau’r defnydd y Gymraeg, ond, hefyd, gall technoleg iaith gynyddu ei statws yn sylweddol.’

 Dywedodd Garffild Lloyd Lewis, Cyfarwyddwr Cyfathrebu, Marchnata a Phartneriaethau , S4/C:

"Fel yr unig sianel deledu Gymraeg yn y byd, mae gan S4/C rôl bwysig i’w chwarae wrth ddarparu cyfryngau digidol.  Trwy weithio gyda phartneriaid o bob rhan o Ewrop gallwn barhau i sicrhau bod ein cynulleidfaoedd yn elwa o gynnwys digidol o’r radd flaenaf yn y Gymraeg.

Dywedodd Meirion Prys Jones, Prif Weithredwr  y Rhwydwaith:

"Gall technoleg wneud ieithoedd lleiafrifol yn hygyrch i unrhyw un yn Ewrop ac mae’n gyfle sydd yn ddrws agored i ni, cyn belled â’n bod ni’n cynllunio gyda’i gilydd ac yn cefnogi’n  gilydd"

Dywedodd Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones:

"Er mwyn sicrhau bod y Gymraeg yn ffynnu yn yr unfed ganrif ar hugain, rhaid i dechnoleg a chyfryngau digidol Cymraeg fod o ansawdd uchel ac ar gael yn rhwydd. Ni allwn ganiatáu i'r iaith gael ei gadael ar ôl gan y technolegau diweddaraf, ac yn hytrach mae'n rhaid defnyddio adnoddau digidol fel ffordd o ddangos fod yr iaith yn gyfrwng perthnasol, modern, a chreadigol.

"Bwriad ein Cynllun Gweithredu Technoleg a Chyfryngau Digidol Cymraeg yw annog creu a defnyddio technoleg Gymraeg. Rwy'n falch ein bod wedi gallu cefnogi'r fforwm rhyngwladol hwn, a fydd yn hybu trafodaeth ar y mater pwysig hwn gyda'n cymheiriaid yn Ewrop."

Yn y maes technoleg iaith cynhyrchir meddalwedd sy’n gallu prosesu, ar lafar neu ysgrifenedig, unrhyw iaith.  Enghreifftiau adnabyddus o feddalwedd technoleg iaith yw gwirwyr sillafu a gramadeg, cynorthwyydd personol rhyngweithiol ar ffonau clyfar (megis Siri ar yr iPhone ), systemau deialog sy’n gweithio dros y ffôn, systemau cyfieithu awtomatig, peiriannau chwilio ar y we, a lleisiau synthetig a ddefnyddir mewn systemau llywio car.

Cynhelir y seminar ‘Datgloi Potensial Technoleg i Hyrwyddo’r Defnydd o Ieithoedd CRSS’, rhwng 23-24 Ionawr 2014ym Mhrif Adeilad Prifysgol Caerdydd a bydd yno siaradwyr arbenigol o Gymru, Iwerddon, Gwlad y Basg a’r Iseldiroedd.

Dolenni cysylltiedig

Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd

META-NET
S4C