Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gwyddoniaeth yn y cyfryngau

23 Ionawr 2010

a stack of newspapers

Mae adroddiad pwysig newydd am wyddoniaeth a’r cyfryngau wedi gwneud defnydd o ymchwil gan Brifysgol Caerdydd a ddarganfyddodd mewn rhai agweddau bod adrodd arbenigol ar newyddion gwyddonol yn y DU yn weddol iach. Fodd bynnag mae’r ymchwil hefyd yn rhybuddio am y bygythiad difrifol i ansawdd ac annibyniaeth adrodd gwyddonol o ganlyniad i’r argyfwng ehangach ym maes newyddiaduriaeth.

Arweiniwyd yr astudiaeth Mapping the Field: Specialist science news journalism in the UK national media ganDr Andy Williams o’r Ysgol Astudiaethau Newyddiaduriaeth, Cyfryngau a Diwylliant. Fe’i seiliwyd ar arolwg o newyddiadurwyr newyddion gwyddonol, iechyd a’r amgylchedd, a 52 o gyfweliadau manwl gyda gohebwyr arbenigol ac uwch olygyddion yn y cyfryngau newyddion cenedlaethol.

Yn ôl yr ymchwil bu cynnydd yn y nifer o newyddiaduron gwyddonol arbenigol yng nghyfryngau gwyddonol cenedlaethol y DU ac mae awydd gynyddol am newyddion gwyddonol o fewn ystafelloedd newyddion. Ar y llaw arall, mae’r cyfyngiadau economaidd a sefydliadol y mae newyddiaduron yn destun iddynt yn awr wedi arwain at gynyddiadau eithriadol o ran llwyth gwaith, llai o amser i chwilio am storïau, gwirio ffeithiau a gwneud ymchwil sylfaenol, sy’n cynyddu dibyniaeth ar ddeunydd cysylltiadau cyhoeddus o gronfa gyfyngedig iawn o ffynonellau newyddion ac unffurfiaeth gynyddol o ran ymdriniaeth wyddonol.

Mae ymchwil Dr Williams wedi cyfrannu at adroddiad newydd gan yr Adran Busnes, Arloesedd a Sgiliau– Science in the Media: Securing the Future – a gynhyrchwyd gan weithgor arbenigol fel rhan o strategaeth Gwyddoniaeth a Chymdeithas y DU.

Dywedodd Dr Williams : "Roedd yn bwysig gwneud yr ymchwil hon oherwydd ei bod yn edrych ar newyddiaduriaeth wyddonol yn ei chyd-destunau economaidd a sefydliadol eang. Gwelais ddarlun cymysg. Mae’n rhaid ei fod yn beth da fod dwywaith y nifer o ohebwyr arbenigol yn ymdrin â newyddion gwyddonol, iechyd a’r amgylchedd nag oedd 20 mlynedd yn ôl. Ond nid yw’n newyddion da i gyd. Mae’r rhan fwyaf o’r newyddiaduron a gyfwelwyd gennym yn cwyno am gynnydd difrifol o ran llwyth gwaith, mae bron hanner yn dweud ei bod yn derbyn newyddion yn oddefol yn bennaf yn hytrach na datgelu storïau gwreiddiol eu hunain, pumed ohonynt yn dweud nad oes digon o amser ganddynt i wirio’r ffeithiau mewn storïau maent yn eu cyhoeddi, ac mae tua’r un maint yn dweud eu bod yn dibynnu’n ormodol ar ddeunydd cysylltiadau cyhoeddus. Mae’r rhain i gyd yn broblemau difrifol o ran ag ansawdd ac annibyniaeth newyddion gwyddonol.

"Ro’n i’n falch iawn pan ofynnodd yr Adran Busnes Arloesedd a Sgiliau i mi wneud y gwaith hwn, ac roedd hyd yn oed yn fwy boddhaol i weld bod y darganfyddiadau yn cael eu cymryd o ddifrif, a chawsant eu cyhoeddi ochr yn ochr â’u hadroddiad ac argymhellion eu hunain."

Yn rhoi sylwadau ar ymchwil Dr Williams mae adroddiad yr Adran Busnes, Arloesedd a Sgiliau yn dweud: "Rydym yn eithriadol o falch o’r darn hwn o ymchwil ac rydym eisiau cynnig diolch mawr i Andy Williams am ddarn gwych o waith ac am ei fewnbwn ehangach i’n grŵp. Rydym yn cyhoeddi’r ymchwil ochr yn ochr â’r adroddiad ac rydym yn teimlo ei fod yn hanfodol i ddarllen yr adroddiad a’r ymchwil gyda’i gilydd i gael y darlun llawn."

Mae crynodeb o ymchwil Dr Williams a dolen i’r erthygl lawn ar gael yma .

Gellir gweld adroddiad Yr Adran Busnes, Arloesedd a Sgiliau yma.