Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gwyddonwyr yn dadgodio firws dynol mwyaf cymhleth y byd

11 Mehefin 2014

 iStock_000033992724Small_Herpes virus_web

Mae ymchwilwyr o Brifysgolion Caerdydd a Harvard wedi darparu’r ddealltwriaeth fanylaf hyd yma o firws mwyaf cymhleth y byd.

Sytomegalofirws - neu CMV - yw’r firws mwyaf cymhleth y gwyddys dyn amdano. Bydd y rhan fwyaf o bobl yn cael eu heintio gan CMV yn ystod eu bywydau, a chan mai firws herpes ydyw, mae’r heintiad yn para oes. Gall CMV achosi afiechyd difrifol yn y rhai sy’n cael trawsblaniad neu unigolion ag HIV/AIDS y mae eu himiwnedd wedi’i atal, ac mae’n gyfrifol am namau geni rhyw fil o fabanod yn flynyddol.

Mae astudiaeth yn y cylchgrawn gwyddoniaeth blaenllaw, Cell, yn disgrifio sut y mae technoleg arloesol ‘viromics’ wedi olrhain mwy na 150 o broteinau firaol ac 8000 o broteinau celloedd yn ystod heintiad pedwar diwrnod CMV. Mae astudiaethau blaenorol gan y tîm yn dangos bod CMV yn herwgipio prosesau arferol y celloedd i gynhyrchu miloedd o firysau newydd. Yn yr astudiaeth hon, roedd gwyddonwyr yn gallu turio drwy setiau data anferthol i ddarparu manylder eithriadol ar y union fodd y mae’r firws yn meddiannu metaboledd y gell ac yn amharu ar ein hamddiffyniad imiwnedd.

Fe wnaeth y canfyddiadau ganfod 29 o broteinau CMV gwahanol ar wyneb y celloedd heintiedig. Gan eu bod ar wyneb y gell, mae’r 29 protein hyn yn creu targedau posibl ar gyfer gwrthgyrff, sydd yn eu tro yn agor llwybrau i deilwra brechlyn neu therapi gwrthgyrff gyda’r nod o ysgogi’r system imiwnedd i adnabod a lladd celloedd wedi’u heintio â CMV sydd wedi’u "fflagio" gan y gwrthgyrff.

Er y datblygwyd ‘viromics’ gan ddefnyddio CMV, mae eisoes yn cael ei addasu i astudio cyfryngau heintio eraill.

"Mae’r dechnoleg newydd hon yn syfrdanol. Nid yw’r un haint wedi’i dadansoddi yn y fath fanylder erioed," meddai’r Athro Gavin Wilkinson o Ysgol Feddygaeth Caerdydd. "Mae’r set data yn darparu adnodd gwych a fydd yn llywio datblygiad brechlynnau a chyffuriau gwrthfirysol. Mae’r dechnoleg yn ein galluogi i edrych ar effaith y firws ar bob protein yn y gell fwy neu lai."

Y prosiect yw cynnyrch diweddaraf grŵp ymchwil CMV sefydledig. Arweiniwyd y firoleg gan Dr Peter Tomasec yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Caerdydd, a dadansoddwyd samplau gan Dr Michael Weekes ym Mhrifysgol Harvard gan ddefnyddio technolegau newydd. Mae sbectrometreg màs arloesol yn galluogi nodi proteinau drwy eu gwahanu a dadansoddi màs y dernynnau.

Dolenni defnyddiol:

Crynodeb a’r papur llawn

Podlediad

Sefydliad Haint ac Imiwnedd