Skip to content
Skip to navigation menu

English

Llyw i’r llong gyda chefnogaeth y Brifysgol

17 Rhagfyr 2009

Un o dîm y prosiect yn dechrau atgynhyrchu model o Long CasnewyddUn o dîm y prosiect yn dechrau atgynhyrchu model o Long Casnewydd

Bydd atgynhyrchiad manwl gywir o un o ddarganfyddiadau morol mwyaf gwerthfawr yr oes hon yng Nghymru yn gyflawn cyn bo hir – diolch i broses weithgynhyrchu arloesol a gyflawnwyd yng Nghanolfan Peirianneg Weithgynhyrchu’r Brifysgol (MEC).

Darganfuwyd Llong Ganoloesol Casnewydd, sy’n dyddio’n ôl i’r 15fed ganrif, ar lannau’r afon Wysg ym mis Mehefin 2002. Wedi ei datgloddio gan dîm o archeolegwyr a’i chodi fesul darn o wely’r afon, mae arbenigwyr rhyngwladol wedi bod yn glanhau a recordio’n ddigidol holl 1,700 o ddarnau pren y llong dros y chwe blynedd diwethaf er mwyn creu cofnod digidol o elfennau strwythurol y llong, yn arbennig corff y llong.

Mae’r cofnodion digidol tri dimensiwn hyn yn cael eu defnyddio gan MEC erbyn hyn i adeiladu model solet rhithwir, cywir o bob darn o bren, fel rhan o brosiect pedair blynedd i ailadeiladu corff gwreiddiol y llong.

Arweinir y prosiect ShipShape gan Brifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan, ar y cyd â Chyngor Dinas Casnewydd, a chaiff ei ariannu gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau. Bydd y prosiect yn ceisio cynhyrchu’r llong mewn fformat model manwl gywir o 1:10, trwy ddefnyddio’r darnau pren ac arbenigedd Sintro Laser Dewisol MEC.

Mae Sintro Laser Dewisol yn broses gyflym sy’n defnyddio pelydrau laser i doddi’n ddewisol haenau olynol o lwch plastig main. At ble bynnag y caiff y laserau eu cyfeirio, caiff y llwch plastig ei doddi. Pan gaiff y laserau eu diffodd, mae’r powdr yn dal heb ei doddi, ac yn creu gwacter. Bydd hyn yn caniatáu i’r archeolegwyr fodelu’n gywir yr holl dyllau bollt o bwys ar breniau’r llong.

Dywedodd Nigel Nayling, prif ymchwilydd Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan: "Mae olion y llong wedi gwyrdynnu ar ôl cael eu claddu dros y canrifoedd ac nid yw’n hawdd penderfynu ar faint a siâp gwreiddiol y llong. Mae dulliau traddodiadol i’r cwestiwn ymchwil o sut olwg fyddai wedi bod ar y llong wedi cynnwys adeiladu modelau ymchwil i raddfa gan ddefnyddio defnyddiau bregus, megis cerdyn, nad ydynt yn addas. Roedd angen i ni ddod o hyd i dechnoleg a fyddai’n datblygu rhywbeth mwy cadarn yn y pen draw a rhywbeth a fyddai’n cynnig canlyniadau mwy cywir a manwl.

"Comisiynom arbenigedd a medrau ymchwil a datblygu rhagorol y Ganolfan Peirianneg Weithgynhyrchu gan yr oeddem yn hyderus bod ganddynt y gallu i ddod o hyd i ateb i’n gofynion penodol. Trwy ddefnyddio’r dechnoleg SLS yn MEC, yr hyn fydd gennym yn y pen draw yw model hynod o hyblyg i raddfa a fydd yn caniatáu i’r archeolegwyr ail-lunio corff y llong yn ofalus."

Dywedodd Geraint Evans, Rheolwr Busnes MEC: "Gall technoleg Sintro Laser Dewisol greu geometregau cymhleth iawn yn hawdd ac yn uniongyrchol o ddata digidol CAD. Trwy ddefnyddio’r dechnoleg hon, gallwn gynhyrchu modelau i raddfa o’r llong, gan gynnwys yr holl dyllau bollt a bolltau er mwyn i Nigel a’i dîm ei hailadeiladu’n gywir."

Dywedodd Toby N. Jones, Curadur, prosiect Llong Ganoloesol Casnewydd: "Bydd y model a sintrwyd gan laser yn helpu’r cyhoedd i ddeall maint aruthrol y llong, ynghyd â deall rhai o’r manylion adeiladu cymhleth."

Pan fydd wedi cael ei gwblhau, bydd y model yn lasbrint tri dimensiwn a fydd yn helpu i ailosod ac arddangos y llong yn y pen draw. Bydd yn mesur bron i 3.5 metr o hyd a 0.8 metr o led, a bydd yn cael ei harddangos i’r cyhoedd.

Tags