Skip to content
Skip to navigation menu

English

Corynnod yn targedu pryfed ‘dirgrynol’

29 Mawrth 2011

Spider insectY corryn Enoplognatha ovata yn bwyta sboncyn y dail Aphrodes makarovi

Mae pryfed sy’n defnyddio dirgrynu i ddenu cymar mewn perygl o gael eu bwyta’n fyw gan gorynnod sy’n lladd, mae gwyddonwyr y Brifysgol wedi darganfod.

Wrth astudio ymddygiad corynnod, fe wnaeth arbenigwyr o Ysgol Biowyddorau’r Brifysgol ddarganfod y gall y dirgryniadau a ddefnyddir gan sboncynnod y dail a llawer o bryfed eraill i ddenu cymar, gael eu rhyng-gipio a’u defnyddio gan gorynnod rheibus er mwyn dod o hyd i’w hysglyfaeth.

Mae eisoes yn hysbys fod rheibwyr yn manteisio ar ddulliau cyfathrebu golwg, sŵn ac arogl eu hysglyfaeth – ond dyma’r tro cyntaf i wyddonwyr ddarganfod y gall rheibwyr fel corynnod godi’r signalau dirgrynu celgar hyn a’u defnyddio i ddod o hyd i ysglyfaeth.

"Mae signalau dirgrynol yn ddull cyffredin iawn o gyfathrebu’n rhywiol rhwng anifeiliaid," yn ôl Dr Meta Virant-Doberlet a’r Athro William Symondson, yr Ysgol Biowyddorau, a fu’n gwneud yr ymchwil.

"Drwy wylio’r ymddygiad hwn rydym wedi gallu gweld, am y tro cyntaf, fod corynnod yn gallu manteisio ar signalau cyfathrebu dirgrynu rhywiol fel modd i ddod o hyd i’w hysglyfaeth," ychwanegwyd ganddynt.

Gwnaed y darganfyddiad gan y gwyddonwyr tra’n gwylio ymddygiad un rhywogaeth o gorynnod Enoplognatha ovate - perthynas i’r corryn gwenwynig iawn Gweddw Ddu.

Pan gafodd recordiadau o signalau dirgrynol sboncynnod y dail gwryw eu chwarae, dechreuodd corynnod anelu am y signal a chwilio am fwyd.

Gwelwyd hefyd ei bod yn well gan y corynnod sboncynnod y dail gwryw na’r rhai benyw, a hynny mae’n debyg oherwydd y signalau ‘cryfach’ a mwy cymhleth a ddefnyddir gan wrywod yn ystod cymharu.

Er bod signalau dirgrynol yn cael eu defnyddio’n gyffredin ymysg anifeiliaid, dyma’r tro cyntaf i unrhyw un ddangos bod rheibwyr yn gallu defnyddio’r signalau hyn i ddod o hyd i’w hysglyfaeth. Cred y gwyddonwyr fod hyn yn agor maes cwbl newydd o ymchwilio gwyddonol.

Ychwanega’r Athro Symondson a Dr Virant-Doberlet: "Mae rheibwyr wedi esblygu i ryng-gipio signalau eu hysglyfaeth, ond hyd yma credwyd fod hyn yn gyfyngedig i ddulliau gweledol, acwstig a chemegol o gyfathrebu.

"Mae’r darganfyddiad newydd hwn yn strategaeth na sylwyd arni’n flaenorol ar gyfer lleoli ysglyfaeth, ac yn brif yrrwr nad yw wedi’i adnabod yn esblygiad rheibwyr ac ysglyfaeth.

"Mae hwn yn ddatblygiad gwyddonol arwyddocaol iawn, ac mae’n agor maes cwbl newydd ar gyfer ymchwilio gwyddonol. Mae signalu dirgrynol yn gyffredin ymysg anifeiliaid di-asgwrn-cefn ac mae’n debygol iawn fod llawer o reibwyr wedi esblygu i fanteisio arno."

Cyhoeddwyd y canfyddiadau yn y cylchgrawn Molecular Ecology ac fe’i cefnogwyd gan Gymrodoriaeth Marie Curie, gyda chyllid gan yr Undeb Ewropeaidd.

Dolenni:

Tags