Skip to content
Skip to navigation menu

English

Rhywogaeth ryfedd

29 Mai 2009

Ysbrydwlithen yn ei llawn dwf (hyd 8cm)Ysbrydwlithen yn ei llawn dwf (hyd 8cm)

Mae gwlithen gigysol a ddarganfuwyd gan wyddonwyr y Brifysgol wedi’i henwi yn un o’r deg rhywogaeth ryfeddaf i’w darganfod yn ystod y blynyddoedd diwethaf gan gylchgrawn New Scientist.

Daeth Dr Bill Symondson, Ysgol y Biowyddorau a Ben Rowson, myfyriwr PhD yn yr Ysgol a biolegydd yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru, ar draws y wlithen yn 2007 ar ôl i aelod o’r cyhoedd ddod o hyd iddi yn ei ardd a dod â hi i’r Brifysgol.

Mae’r wlithen, sy’n hollol wyn ac yn ddall, yn byw dan y ddaear ac yn gallu ymestyn ei chorff hyblyg trwy dyllau pryfed i ddal ei hysglyfaeth, sef pryfed genwair. Un o’i nodweddion gwahaniaethol yw ei dannedd llafnog y mae’n eu defnyddio i lusgo ei bwyd i mewn i’w cheg.

Dywedodd Dr Symondson: "Mae’n wych bod y bwystfil bach rhyfedd hwn wedi denu diddordeb mor eang ac mae’n amlygu’r ffaith nad yw bywyd gwyllt anghyffredin yn cael ei ganfod mewn coedwigoedd trofannol anghysbell yn unig, ond y gellir ei ddarganfod yng ngerddi pobl hyd yn oed. Mae ein gwaith arolygu diweddar yn dangos y gellir dod o hyd iddo mewn ardal eang yn Ne Cymru erbyn hyn, o Abertawe yn y gorllewin i Bont Hafren, ac mor bell i’r gogledd ag Aberhonddu. Os gwelwch un, rhowch wybod i ni!"

Er mwyn helpu i fonitro lledaeniad y creadur, sy’n cael ei adnabod yn swyddogol fel Selenochlamys ysbryda, neu’r ysbrydwlithen, mae’r Amgueddfa wedi cynhyrchu canllaw adnabod. Gallwch roi gwybod os ydych yn gweld y wlithen gan ddefnyddio’r canllaw hwn.

Mae rhywogaethau eraill a enwyd gan New Scientist yn cynnwys llyffant heb ysgyfaint, y neidr leiaf yn y byd a ‘physgodyn Dracwla’. Mae’r ysbrydwlithen hefyd wedi’i chynnwys ar y rhestr o’r deg rhywogaeth orau a ddarganfuwyd yn ddiweddar mewn adroddiad a gyhoeddwyd gan y Sefydliad Archwilio Rhywogaethau Rhyngwladol. Mae’r adroddiad yn amlygu miloedd o blanhigion, anifeiliaid a sbesimenau newydd a enwyd yn rhywogaethau newydd yn 2008.

Tags