Skip to content
Skip to navigation menu

English

Darganfyddiad annisgwyl ymhlith planhigion cefnforol

08 Mai 2008

Mae cynnydd yng ngharbon deuocsid yr awyrgylch yn peri i blanhigion microsgopig cefnforol gynhyrchu mwy o galsiwm carbonad, neu sialc, – ac fe allai hyn fod o arwyddocâd cyffredinol o ran modelu’r hinsawdd.

Mae tîm rhyngwladol o wyddonwyr sy’n cynnwys Dr Ian Hall o Ysgol Gwyddorau’r Ddaear a’r Môr, newydd wneud darganfyddiad annisgwyl ynglŷn â math o ffytoplancton. Mae’r grŵp hwn o blanhigion morol un gell (cocolithofforau)yn gyffredin iawn ac mae eu dyddodion wedi ffurfio sialc a charreg galch tebyg i Glogwyni Gwynion Dover.

O’r blaen, credwyd i’r ffaith bod cynnydd carbon deuocsid yn gwneud y cefnfor yn fwy asidig yn niweidiol i’r holl organebau sy’n cynhyrchu calsiwm carbonad (calcheiddiad), gan gynnwys y cocolithofforau. Fodd bynnag, fel nodwyd yn rhifyn 18 Ebrill 2008 o’r cylchgrawn Science, mae arsylwadau yn y labordy’r cefnfor dwfn wedi dangos bod calcheiddiad cocolithofforau yn cynyddu’n arwyddocaol gyda’r cynnydd mewn lefelau carbon deuocsid a gynhyrchwyd gan weithgarwch dynol.

Yn ogystal, dengys yr ymchwil bod cocolithofforau, dros y 220 o flynyddoedd diwethaf, wedi cynyddu màs y calsiwm carbonad maent yn ei gynhyrchu gan oddeutu 40 y cant. Fodd bynnag, dangosodd yr astudiaeth yn ogystal bod y cynnydd carbon deuocsid oherwydd y cynnydd mewn calcheiddiad yn cael ei ddiddymu gan gynnydd mewn ffotosynthesis gan y ffyloplancton.

Dywed Dr Hall: "Mae’r gwaith hwn o bosib o bwysigrwydd mawr gan ei fod yn gwrthddweud canfyddiadau blaenorol ac yn dangos y gallai calcheiddiad ffytoplancton ddyblu erbyn diwedd y ganrif hon. Mae hwn yn arwyddocaol gan fod maint y calsiwm carbonad sy’n cael ei gynhyrchu yn rhan uchaf y cefnfor yn effeithio’n uniongyrchol ar garbon deuocsid atmosfferig. Bellach rydym yn cynllunio cynnal gwaith ar greiddiau gwaddodol morol ychwanegol o wahanol gefnforoedd, yn enwedig y rhai hynny sydd fwyaf agored i asideiddio cefnforol, fel Cefnfor y De, a phenderfynu’n hollol beth fydd effaith y cynnydd mewn calcheiddiad."