Skip to content
Skip to navigation menu

English

Mynd i’r afael â chamddefnyddio alcohol

07 Chwefror 2012

Pint Glass web

Bydd cleifion ysbyty sydd â phroblem yfed yn cael eu hadnabod ac yn cael cynnig o gymorth trwy bartneriaeth Prifysgol newydd unigryw gyda Llywodraeth Cymru.

Bydd pobl sy’n cael eu trin am anafiadau mewn clinigau ysbytai yn cael eu holi ynghylch eu harferion yfed. Os bydd tystiolaeth eu bod yn camddefnyddio alcohol, byddan nhw’n cael eu cynnig cymorth pwrpasol. Mae ymchwil gan y Brifysgol wedi darganfod bod y dull newydd hwn yn effeithiol ar gyfer cleifion ac yn gost-effeithiol ar gyfer y GIG.

Mae’r fenter yn Bartneriaeth Trosglwyddo Gwybodaeth rhwng Llywodraeth Cymru, y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol (ESRC) a Grŵp Ymchwil Trais a Chymdeithas y Brifysgol. Mae’r Brifysgol wedi recriwtio Dr Paul Jordan i weithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru i sefydlu a darparu’r gwasanaeth newydd ledled y wlad.

Bydd nyrsys mewn clinigau yn gofyn i gleifion gwblhau holiadur safonol - y Prawf Sgrinio Alcohol Cyflym. Os bydd y prawf yn tynnu sylw at broblem, bydd y nyrs yn siarad â’r claf am eu problem, yn dilyn dull seicolegol a elwir yn FRAMES. Yr elfennau yw:

  • Adborth – cysylltu’r anaf â’u camddefnydd o alcohol ym meddwl y claf
  • Cyfrifoldeb - pwysleisio mai’r claf yw’r unig un sy’n gyfrifol am eu hyfed
  • Cyngor - cyngor penodol i bob claf ar faterion megis terfynau yfed
  • Dewislen - gwybodaeth am ffynonellau eraill o gymorth a chyngor
  • Empathi - dull sympathetig, yn hytrach na rhoi darlith i’r yfwr
  • Hunan-effeithiolrwydd - pwysleisio wrth gleifion eu bod yn gallu delio â’u problem

Mae’r cynllun yn tynnu ar dreialon clinigol gan y Grŵp Ymchwil Trais a Chymdeithas o’r dull newydd hwn, a gaiff ei ddarparu gan nyrsys mewn clinigau anafiadau mewn ysbytai.

Dywedodd yr Athro Jonathan Shepherd, Cyfarwyddwr y Grŵp Ymchwil Trais a Chymdeithas: "Mae camddefnyddio alcohol yn broblem fawr yng Nghymru. Mae’r gyfradd marwolaeth yn frawychus ac yn llawer rhy uchel. Mae Prif Swyddog Meddygol Cymru wedi amlygu bod mynd i’r afael â chamddefnyddio alcohol yn flaenoriaeth o bwys.

"Gwyddom o’n hymchwil ein hunain fod y mwyafrif o bobl sy’n cael eu hanafu o dan ddylanwad alcohol yn ifanc. Gall ymyrryd yn gynnar ym mywyd yfwr problemus wneud gwahaniaeth go iawn.

"Gall nyrsys sy’n gweithio mewn clinigau anafiadau fod yn hynod o effeithiol o ran helpu cleifion i fynd i’r afael â chamddefnyddio alcohol. Mae ymchwil gan y Grŵp Ymchwil Trais a Chymdeithas yn dangos y gellir gwneud hyn mewn ffordd syml ymarferol - tra bod y nyrs yn newid gorchudd ar glwyf neu’n tynnu pwythau, er enghraifft.

"Mae hwn yn fesur cost-effeithiol iawn a fydd dros gyfnod o amser yn golygu arbedion gwirioneddol i’r GIG. Yn fwy hanfodol, bydd yn helpu darparu buddion iechyd parhaol i bobl sydd mewn perygl oherwydd eu harferion yfed, a lleihau eu siawns o ddioddef anaf pellach."

Dywedodd Dirprwy Brif Swyddog Meddygol Cymru, Dr Sara Hayes: "Mae gwerthusiadau o ymyriadau byr wedi dangos yn gyson mai dyma’r dull mwyaf effeithiol o leihau yfed problemus. Mae gan y Bartneriaeth Trosglwyddo Gwybodaeth hon gefnogaeth gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a darpariaeth rhaglenni hyfforddiant mewn gofal eilaidd."