Skip to content
Skip to navigation menu

English

Mynd i’r afael â diabetes ym Mawrisiws

10 Awst 2010

Prif Weinidog Mawrisiws, Dr Navinchandra Ramgoolam (trydydd o’r chwith) yn diolch i aelodau tîm y Brifysgol (o’r chwith i’r dde) sef Rebecca Thomas, Dr Lesley Lowes, a Steve Chave am eu cymorth a’u cefnogaeth i fynd i’r afael â diabetes.Prif Weinidog Mawrisiws, Dr Navinchandra Ramgoolam (trydydd o’r chwith) yn diolch i aelodau tîm y Brifysgol (o’r chwith i’r dde) sef Rebecca Thomas, Dr Lesley Lowes, a Steve Chave am eu cymorth a’u cefnogaeth i fynd i’r afael â diabetes.

Mae arbenigwr ar drin diabetes o’r Brifysgol yn arwain ymdrech unigryw i Fawrisiws mewn ymgais i fynd i’r afael â chyfraddau uchel o’r clefyd ar yr ynys.

Yn fwyaf cyfarwydd fel cyrchfan gwyliau, Mawrisiws sydd â’r ail gyfradd amlder uchaf o ddiabetes yn y byd gyda’r rheiny sy’n byw ar yr ynys yn dioddef cymhlethdodau sy’n anablu ac a allai fod yn rhai angheuol o ganlyniad.

Mae diabetes, yn enwedig os na chaiff ei reoli’n dda, yn gysylltiedig ag ystod o gymhlethdodau, gan gynnwys dallineb, torri aelodau i ffwrdd, methiant yr arennau a chlefyd y galon.

Mae’r Athro David Owens, o’r Ysgol Feddygaeth, ar wahoddiad Prif Weinidog Mawrisiws, Dr Navinchandra Ramgoolam yn arwain ymdrech flwyddyn o hyd i wella gofal pobl â diabetes sy’n gweithio ochr yn ochr â swyddogion iechyd a swyddogion y llywodraeth.

Dywedodd yr Athro Owens sy’n arwain Canolfan y Brifysgol ar gyfer y Gwyddorau Endocrinaidd a Diabetes: "Mae cronfa genetig ar gyfer diabetes ymhlith poblogaeth Asia ond mae’r deiet yn eithaf uchel mewn braster dwys, sy’n wenwynig iawn i’r pancreas.

"Felly mae cyfuniad o faeth, ffitrwydd corfforol a’r gronfa genetig yn golygu bod pobl ym Mawrisiws â risg sylweddol o ddatblygu diabetes."

Nid dyma’r tro cyntaf i dîm o’r Brifysgol ymweld â’r ynys i helpu i fynd i’r afael â’r clefyd. Aethant i Fawrisiws am y tro cyntaf yn 2008 er mwyn sefydlu gwasanaeth sgrinio’r llygaid, yn debyg i’r gwasanaeth retinopathi diabetig, y gwnaeth yr Athro Owens ei sefydlu yng Nghymru.

Yn ystod yr ymweliad hwn rhoddwyd hyfforddiant i feddygon ac optometryddion cymunedol ar raddio delweddau retinâu ar gyfer presenoldeb a difrifoldeb retinopathi diabetig a chynorthwywyr gofal iechyd mewn ffotograffiaeth retinâu gan Rebecca Thomas, Steve Chave a Robert Malbon o’r Ysgol Feddygaeth.

Gwnaeth y tîm gyflwyno dau gamera retinâu i Weinidog Iechyd ac Ansawdd Bywyd Mawrisiws ac offer cysylltiedig a gafwyd drwy roddion hael.

Fel rhan o ymweliad diweddaraf yr Athro Owens, mae trafodaethau hefyd yn cael eu cynnal i hyfforddi a phenodi nyrsys diabetes arbenigol, tra bo canolfan ddiabetes wedi’i sefydlu yn ne’r ynys i sicrhau bod cleifion yn cael gwiriad blynyddol cynhwysfawr.

Yr Athro Owens (canol) yn y llun gydag aelodau o’r tîm sgrinio retinâu o Ysbyty Souillac, Mawrisiws.Yr Athro Owens (canol) yn y llun gydag aelodau o’r tîm sgrinio retinâu o Ysbyty Souillac, Mawrisiws.

Ychwanegodd yr Athro Owens: "Nid yw’r seilwaith yn cyfateb i faint y broblem mewn gwirionedd, er enghraifft nid oes unrhyw nyrsys diabetes arbenigol. I ni yn y DU, nyrsys arbenigol oedd y trobwynt o ran gofal diabetes.

"Yn achos Mawrisiws, byddai’r holl gleifion yn gweld meddyg ond ychydig iawn ohonynt sydd â hyfforddiant arbenigol mewn diabetes.

"Ni chredaf fod cleifion yn cael digon o addysg am ddiabetes a thriniaeth ddilynol, ac os mai dim ond cyfnod byr o amser sydd gan feddyg gyda’r claf, yna ni allant eu harchwilio’n llawn. Dyna’r hyn sy’n gymhleth. Rydym wedi dod ar draws problemau enfawr felly rydym yn ceisio addysgu’r meddygon a’r nyrsys."

Tra bo gwaith yn parhau i wella gwasanaethau i oedolion, mae arbenigwyr o Gymru hefyd yn helpu i wella gwasanaethau i blant ym Mawrisiws.

Mae Dr Lesley Lowes Uwch Ddarlithydd a Nyrs Arbenigol mewn Diabetes i Blant o’r Ysgol Nyrsio ac Astudiaethau Bydwreigiaeth newydd ddychwelyd o Fawrisiws lle yr ymunodd â’r Athro Owens i gynnal astudiaeth gwmpasu o ddarpariaeth gwasanaethau diabetes ar gyfer plant a phobl ifanc.

Gwnaeth hi helpu i sefydlu’r clinig diabetes pwrpasol cyntaf i blant hefyd a gwnaeth argymhellion eraill, yn seiliedig ar ei chanfyddiadau, i wella gwasanaethau diabetes i blant.

Mae Rebecca Thomas, Cynorthwy-ydd Ymchwil o’r Ysgol Feddygaeth, a Steve Chave hefyd wedi dychwelyd ar ôl rhoi hyfforddiant pellach i’r timau sgrinio retinâu a datblygu cofrestr o gleifion â diabetes ar yr ynys.

Tags