Skip to content
Skip to navigation menu

English

Yr Etifeddiaeth Ddarwinaidd

12 Chwefror 2009

Heddiw dethlir pen-blwydd geni Darwin union 200 mlynedd yn ôl. Ym mis Hydref dethlir 150fed pen-blwydd cyhoeddi ei waith enwocaf, The Origin of Species.

Roedd gan Darwin nifer o gysylltiadau agos â Chymru, ac mae ei ddarganfyddiadau’n parhau i ddylanwadu ar waith ym Mhrifysgol Caerdydd mewn llawer o ddisgyblaethau. Bydd cyfres o ddigwyddiadau’n nodi’r dolenni hyn gydol y flwyddyn.

Mae’r Athro Tony Campbell, o’r Ysgol Feddygaeth, a Chyfarwyddwr Gwyddonol Canolfan Darwin yn Sir Benfro, yn rhoi cyfres o ddarlithiau yng Nghaerdydd ac mewn lleoedd eraill yn y DU ar ysbrydoliaeth ac etifeddiaeth Darwin, gan gynnwys taith Darwin i Ogledd Cymru a oedd yn gymorth i ffurfio nifer o’i syniadau. Heddiw fe fydd yr Athro Campbell yn darlithio yn Sir Benfro fel rhan o ddathliadau pen-blwydd Darwin.

Dywedodd yr Athro Campbell: "Charles Darwin oedd Newton y byd Bioleg, ond oni bai am Gymru mae’n bosibl na fyddai byth wedi cael y syniad mawr a drawsnewidiodd bioleg a meddygaeth. Mae ei gysyniad ef o Ddetholiad Naturiol yn hanfodol i’r 21ain ganrif wrth i ni geisio mynd i’r afael â chynhesu byd-eang a datblygu i’w llawn botensial y chwyldro DNA heb niweidio dyfodol yr hil ddynol ar ein planed."

Trefnwyd cyfres arall o ddarlithiau, Darwin 200, gan Ysgolion y Biowyddorau a Gwyddorau’r Ddaear a’r Môr, i arddangos dylanwad y gwyddonydd mawr mewn amrywiaeth o feysydd.

Y siaradwr cyntaf yn y gyfres yw’r Athro Michael Reiss, o’r Athrofa Addysg, a fydd yn rhoi anerchiad ynglŷn â Thrafod Darwin: All Gwyddoniaeth Anwybyddu Ffydd? yn Narlithfa Wallace, Y Prif Adeilad, ar ddydd Mawrth, 17 Chwefror am 6.30pm. Yn ddiweddar roedd yr Athro Reiss yng nghanol dadl am addysgu creadaeth mewn ysgolion - arwydd clir bod dylanwad The Origin of Species yn parhau.

Dywedodd yr Athro Dianne Edwards, Pennaeth Ysgol Gwyddorau’r Ddaear a’r Môr: "Rydym wedi ceisio gwneud y gyfres yn un mor eang ei hystod ag sydd bosibl, gan ddangos y modd mae Charles Darwin yn parhau i fod yn gyfoeswr, gan ddylanwadu o hyd ar ein theorïau a’n syniadau mewn amryw o ddisgyblaethau academaidd."

Yn ogystal, mae Canolfan Agweddau Economaidd a Chymdeithasol Genomau (CESAGEN) yn ymuno yn y dathlu. Bydd yr Athro Evelyn Fox Keller, Athro Hanes ac Athroniaeth Gwyddoniaeth, Sefydliad Technoleg Massachusetts, yn rhoi anerchiad ar Y Rhithlun Gofod rhwng Natur a Magwraeth yn Narlithfa Reardon Smith ar 11 Mawrth am 6pm. Bydd hi’n edrych ar y syniad o natur a magwraeth fel achosion ar wahân wrth ddatblygu nodweddion, gan ddadlau ei fod yn "ddigyswllt yn sylfaenol" ac fe’i cyflwynwyd gan Francis Galton, gwyddonydd yn y 19eg Ganrif, a hanner cefnder i Darwin.

Mae rhestr digwyddiadau Darwin 200 hefyd i’w chael ar http://www.cardiff.ac.uk/earth/newsandevents/events/darwin200.html.

Tags