Skip to content
Skip to navigation menu

English

Tarddiadau canser y fron

01 Ebrill 2014

Breast Cancer web

Gall achosion o ganser y fron edrych ac ymddwyn mewn ffyrdd tra gwahanol. Mae deall pam a sut maent yn gwneud hynny yn hollbwysig wrth baratoi therapïau sydd wedi’u teilwra’n well ac sy’n golygu nad oes angen iddynt gael triniaethau diangen.

Mewn astudiaeth newydd a gyhoeddwyd gan y Cylchgrawn Patholeg, mae Dr Matt Smalley o Brifysgol Caerdydd yn trin a thrafod maes newydd wrth edrych ar beth sy’n peri i achosion o ganser y fron amrywio cymaint o ran golwg ac ymddygiad.

"Prif nod yr ymchwil hon yw ystyried meddyginiaeth mewn modd mwy pwrpasol," meddai Dr Smalley o Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser Ewropeaidd Prifysgol Caerdydd. "Drwy wneud hynny, ein gobaith yw y bydd cleifion yn cael y therapy sy’n gweddu orau’r math o ganser y fron sydd ganddynt gan osgoi cael triniaeth ddiangen.

"I ddeall beth allai fod yn dylanwadu ar y gwahaniaethau rhwng achosion unigol o ganser y fron, rydym wedi defnyddio dau fodel gwahanol o lygoden wedi’u haddasu’n enetig. Mae canser y fron yn dechrau mewn gwahanol fathau o gelloedd yn y ddau fodel drwy’r hyn a elwir yn ‘dric’ genetig’", eglurodd.

"Mewn rhan o’r astudiaeth, crëwyd yr un gwallau rhagdueddu canser gennym yn y ddau fath gwahanol o gell. Mewn rhan arall, crëwyd gwallau genetig gwahanol yn yr un math o gell. Aethom ati wedyn i weld a oedd y mathau o diwmor a grëwyd yn amrywio mwy o ran golwg oherwydd y celloedd y maent ynddynt, neu ai’r gwallau genetig sy’n achosi’r canser, neu’r ddau ohonynt."

Aeth Dr Smalley yn ei flaen: "O ran canser oedd yn dechrau yn un math o gelloedd, a elwir yn gelloedd ‘gwaelodol’, daeth i’r amlwg i ni fod y canser yn edrych yr un peth beth bynnag fo’r gwall genetig. Awgrymodd hyn mai cell y tarddiad oedd yn dylanwadu’n bennaf ar sut roedd y canser yn ffurfio. Fodd bynnag, roedd y canserau oedd yn ymddangos o’r math hwn o gell yn debyg i fath prin iawn o ganser dynol y fron. Felly, nid y celloedd hyn yn berthnasol yn y mwyafrif o achosion dynol yn ôl pob tebyg.

"I’r gwrthwyneb, gyda thiwmorau oedd yn dechrau mewn ‘celloedd derbyn estrogen negyddol lwminaidd’, roedd golwg y canserau’n amrywio yn ôl nifer y gwallau genetig a ddefnyddiwyd i’w cynhyrchu.

"Yn anhygoel, roedd rhai o’r canserau a ffurfiwyd yn debyg i fathau cyffredin o ganser y fron ymhlith pobl gan gynnwys afiechyd derbyn estrogen negyddol a phositif. Roeddem wedi dangos yn flaenorol mai’r math hwn o gell oedd tarddiad tebygol Brca1-cysylltiedig, a chanserau eraill negatif y fron sy’n derbyn estrogen ymosodol.

"Erbyn hyn, mae ein canfyddiadau’n awgrymu mai’r un celloedd yw tarddiad canserau positif sy’n derbyn estrogen hefyd. Mae’r canlyniadau hyn yn gwella ein dealltwriaeth o darddiad yr amrywiaeth o ganserau’r fron ac yn amlygu pwysigrwydd bioleg y math yma o gell er mwyn deall yn well sut mae canser y fron yn datblygu."

Cafodd yr ymchwil, a arweinir gan Dr Smalley o Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser Ewropeaidd Prifysgol Caerdydd, a’i chynnal gyda chydweithwyr o Sbaen, Brasil a’r DU, ei hariannu gan Breakthrough Breast Cancer ac Ymchwil Canser y DU.

"Gyda lwc, bydd y papur hwn yn dod yn waith safonol y cyfeirir ato ar gyfer ymchwilio i ganser y fron gyda llygod gan nad oes unrhyw feincnod arall ar gyfer y math hwn o waith", meddai Dr Smalley i grynhoi "Mae’n dangos ansawdd allbwn Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser Ewrop ym maes dadansoddi modelau tiwmor mewn llygod."

Yn ôl awdur cyntaf yr astudiaeth, Dr Lorenzo Melchor, Cymrawd Hyfforddiant Ôl-ddoethurol mewn Haematoleg yn y Sefydliad Ymchwil Canser, Llundain: "Mae ein canfyddiadau’n dangos bod sawl math o ganser y fron yn gallu dechrau mewn un math o gell ac y gall hyn effeithio ar sut rydym yn targedu ac yn trin yr afiechyd.

"Mae’r astudiaeth hon yn ein helpu i ddeall pam mae canser y fron yn afiechyd mor amrywiol. Mae’n dweud wrthym fod y math o fwtanu sy’n dechrau’r canser a’r math o ganser y mae’r canser yn dechrau ynddo yn gwneud gwahaniaeth. Mae’r wybodaeth hon yn bwysig iawn er mwyn ein helpu i dargedu triniaethau canser y fron ar gyfer y cleifion hynny fydd yn elwa fwyaf.

"Drwy ddefnyddio modelau newydd gyda llygod, daeth i’r amlwg i ni fod celloedd bronnol gwaelodol yn tueddu i ffurfio math prin o ganser y fron, beth bynnag fo’r mwtanu genetig, tra bod mwtanu mewn celloedd  derbyn estrogen negyddol lwminaidd yn gallu cynhyrchu’r sbectrwm eang o is-fathau o glefydau a welir ymysg pobl, gan gynnwys canserau positif a negyddol y fron sy’n derbyn oestrogen.

"Nid tasg hawdd yw rhoi trefn ar y berthynas gymhleth rhwng y mwtaniadau genetig sy’n gyrru canser y fron, y celloedd y mae’r mwtaniadau hyn yn ffurfio ynddynt, a’r is-fathau o ganser sy’n datblygu yn sgîl hynny. Fodd bynnag, rydym wedi dangos bod tarddiad y mwtaniad yn fwy arwyddocaol na’r hyn roeddem wedi’i dybio o ran sut mae canser y fron yn datblygu."

Mae papur Dr Smalley i’w weld ar-lein yma

Dolenni defnyddiol

Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser Ewropeaidd