Skip to content
Skip to navigation menu

English

Llosgiadau ymhlith plant bychain

04 Chwefror 2014

iStock_000020164813XSmall_frightened baby_web

Yn ôl adolygiad gan ymchwilwyr yn yr Ysgol Feddygaeth o achosion mewn adrannau brys ac unedau llosgiadau yn y Deyrnas Unedig, awgrymir bod babanod blwydd oed yn cael 10 gwaith gymaint o losgiadau o gymharu â phlant hŷn.

Diodydd poeth, haearnau, sythwyr gwallt, hobiau poptai sydd ar fai’n bennaf, ac mae wedi annog yr awduron i ddod i’r casgliad bod angen cymryd camau sydd wedi’u targedu’n well.

Mae eu casgliadau, o bob cwr o’r Deyrnas Unedig ac Iwerddon, yn seiliedig ar ddata am 1,215 o blant o dan 16 a gafodd driniaeth mewn pum adran gofal brys, un uned asesu llosgiadau a thair uned ranbarthol ar gyfer llosgiadau plant ledled y Deyrnas Unedig.

Roedd dros hanner (58%, 709) y plant wedi cael eu llosgi; roedd tua thraean (32%, 390) wedi cael llosgiadau drwy gyffwrdd; ac roedd 116 wedi cael eu llosgi oherwydd achosion eraill.

Roedd yn rhaid i bron un o bob pump (17.5%, 214) fynd i uned losgiadau arbenigol; cafodd y gweddill driniaeth yn yr adran achosion brys.

Roedd bron dri chwarter (72%, 878) y plant o dan bump oed, gyda’r rhan fwyaf o’r anafiadau llosgi’n digwydd i fabanod blwydd oed. Plant o dan 5 a ddioddefodd 78% o’r holl losgiadau.

Yn y cartref y digwyddodd yr holl anafiadau. Diodydd poeth oedd yn gyfrifol am y rhan fwyaf (55%, 305 o 554) o’r anafiadau llosgi ymhlith plant ifanc ac, yn hanner yr achosion (48%), digwyddodd hyn wrth i’r plentyn ymestyn a thynnu cwpan/mwg o ddiod poeth i lawr - te yn bennaf.

Ymhlith y plant rhwng 5 ac 16 oed, dŵr poeth oedd yn gyfrifol am hanner nifer y llosgiadau (78 o 155), gyda’r rhan fwyaf yn ddiferion a gollwyd wrth baratoi bwyd (76%, 118).

Effeithiodd bron pob llosgiad ar ran flaen y corff. Yr wyneb, y breichiau a’r rhan uchaf a losgwyd ymhlith plant ifanc, a’r rhan isaf, y coesau a’r dwylo yr oedd plant hŷn yn eu llosgi.

Cyffwrdd eitemau poeth yn y cartref oedd yn bennaf gyfrifol am y llosgiadau cyffwrdd ymhlith plant o dan 5 oed (81%, 224 o 277). Sythwyr gwallt neu haearnau (42%) a hyd yn oed hobiau poptai oedd yr eitemau oedd yn achosi’r rhan fwyaf o niwed.

Cafodd bron hanner y plant hŷn losgiadau cyffwrdd yn yr awyr agored. Ar y dwylo y cafwyd dwy ran o dair o’r holl losgiadau cyffwrdd.

"Plant yw hanner y rhai sy’n gysylltiedig â phob achos o losgiad a welir mewn ysbytai. Gall y llosgiadau hyn achosi creithio/anffurfio gydol oes a hyd yn oed marwolaeth," meddai’r Athro Alison Mary Kemp o Sefydliad Gofal Sylfaenol ac Iechyd Cyhoeddus yr Ysgol Feddygaeth.

Ychwanegodd: "Yn ôl pob tebyg, bydd dyluniad cynnyrch ac addasu amgylcheddol yn rhan o atal yn llwyddiannus, a dylid ystyried hyn mewn cysylltiad â llosgiadau a achosir gan sythwyr gwallt, haearnau a phoptai.

Fodd bynnag, mae’n cydnabod y bydd addasu pob mwg yn dalcen caled. Bydd cynyddu ymwybyddiaeth a newid ymddygiad ymhlith rhieni/gofalwyr yn hanfodol i leihau achosion o’r fath.

"Dylai negeseuon gwybodaeth i’r cyhoedd, canolfannau plant. ymwelwyr iechyd neu ymarferwyr nyrsio teuluol fynd i’r afael ag addysg am ddiogelwch fel rhan o drefn arferol," meddai wrth gloi.

Mae’r astudiaeth hon yn tynnu sylw at fanteision posibl casglu data’n rheolaidd ac roedd yn sail ar gyfer cais llwyddiannus i’r Sefydliad Gwella sydd wedi ariannu’r Gydweithfa Losgiadau: Canolfan Ymchwil Llosgiadau Plant. Mae’r ymchwil gydweithredol bum mlynedd o hyd rhwng Prifysgolion Caerdydd, Bryste a Chaerfaddon, yn ogystal â Phrifysgol Gorllewin Lloegr, yn mynd i’r afael ag atal, trin ac adfer llosgiadau yn ystod plentyndod.

Dolenni defnyddiol:

Yr Ysgol Feddygaeth