Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cyfathrebu plant bach

10 Ionawr 2012

toddler web

Mae ymchwil newydd gan yr Ysgol Seicoleg wedi dangos bod plant bach yn gallu deall y gwahaniaeth rhwng gweithredoedd bwriadol a gweithredoedd damweiniol yn ôl tôn y llais yn unig.

O dan arweiniad Dr Merideth Gattis, bu 84 o fabanod rhwng 14 a 18 mis oed yn cymryd rhan yn yr ymchwil, a gymerodd flwyddyn ac a oedd yn cynnwys dwy astudiaeth – y naill yn defnyddio’r iaith Saesneg a’r llall yn defnyddio’r iaith Groeg.

Roedd y plant bach yn gwylio ymchwilydd yn perfformio gweithredoedd gyda theganau a oedd naill ai'n fwriadol neu'n ddamweiniol. Roedd y gweithredoedd hyn yn cynnwys y geiriau "whoops" a "there", yr oedd ganddynt ill dau gyfuchliniau lleisiol amlwg ac a oedd yn gweithredu fel cliwiau ar gyfer bwriad ac ystyr. Ailadroddwyd yr un broses yn yr iaith Groeg. Y tro hwn, roedd y plant bach yn cael cliwiau ynghylch bwriad o dôn y llais yn unig, nid o ystyr y gair – nid oedd gan yr un ohonynt brofiad blaenorol o'r iaith Groeg.

Darganfu Dr Gattis a'i phartner ymchwil, Dr Elena Sakkalou o Goleg Prifysgol Llundain, fod y plant bach yn copïo gweithredoedd bwriadol yn fwy na gweithredoedd damweiniol, a'u bod yr un mor debygol o gopïo gweithredoedd bwriadol yn y ddwy astudiaeth, sy’n awgrymu nad oes angen ciwiau geiriol neu wynebol ar blant bach er mwyn iddynt ddirnad bwriadau.

Mae eu gwaith yn ychwanegu at gorff cynyddol o ymchwil ynghylch rôl tôn, neu fydryddiaeth, yn ystod babandod. Mae’n bwysig oherwydd ei fod yn dangos bod plant bach yn gallu gwahaniaethu rhwng gweithredoedd bwriadol a gweithredoedd damweiniol drwy dôn yn unig, sy’n eu helpu nid yn unig i brosesu gwybodaeth am fwriad person arall, ond hefyd i greu darlun o sut i weithredu yn y byd.

Wrth siarad am eu canfyddiadau, dywedodd Dr Gattis: "Deall cyflyrau meddwl, megis bwriadau, dymuniadau, a chredoau, yw un o'r galluoedd dynol mwyaf pwysig. Mae seicolegwyr yn dal i wybod ychydig iawn am y ffordd y mae plant bach yn dechrau llunio’r ddealltwriaeth hon. Yn y gwaith ymchwil hwn ein nod oedd ymchwilio cyfraniad ciwiau mydryddol, neu dôn y llais, i ddealltwriaeth plant bach o gyflyrau meddwl. Mae tôn y llais yn arwydd defnyddiol iawn i'r hyn y mae rhywun yn ei feddwl. Defnyddiwyd y geiriau 'whoops' a 'there' ar y cyd â goslef leisiol gymharol mewn dwy iaith, a chafwyd yr un canlyniadau’n union - boed mewn Saesneg neu Groeg, nad oedd yr un o'r plant yn ei deall.

"Dangosodd yr astudiaeth hon fod plant yn gallu barnu bwriadau pobl eraill yn seiliedig ar dôn y llais yn unig. Mae nodweddion acwstig llefaru sy’n cyd-fynd â gweithredoedd yn galluogi plant bach i nodi bwriad mewn gweithredoedd sy’n ymddangos yn debyg. Maen nhw’n gallu defnyddio ciwiau mydryddol fel canllaw ar sut i weithredu ar y byd, fel y dangoswyd gan eu tuedd i gopïo gweithredoedd bwriadol yn fwy na gweithredoedd damweiniol."

Cyhoeddir yr ymchwil - Infants infer intentions from prosody – yng nghylchgrawn Cognitive Development.

Dolenni perthnasol

Yr Ysgol Seicoleg