Skip to content
Skip to navigation menu

English

Tolkien a Chymru

19 Mai 2011

Tolkien and Wales

Ysgrifennodd J.R.R. Tolkien unwaith: "Rwy’n caru Cymru…yn enwedig y Gymraeg’. Erbyn hyn, mae ysgolhaig o Brifysgol Caerdydd wedi edrych ar ddylanwad Cymru ar Tolkien yn yr astudiaeth gyntaf mewn llyfr o’i ddyled i’r iaith a llenyddiaeth Gymraeg.

Mae Tolkien and Wales: Language, Literature and Identity yn olrhain y dylanwadau Cymreig ar waith ysgolheigaidd a chreadigol Tolkien gan edrych yn benodol ar rai testunau llai adnabyddus.

Meddai awdur yr astudiaeth, Dr Carl Phelpstead, Darlithydd yn Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth Caerdydd: "Mae’r llyfr hwn yn edrych ar amrywiaeth eang o waith ysgolheigaidd a ffuglen Tolkien a gyhoeddwyd, ond rwyf hefyd yn bwrw golwg ar lawysgrifau na chawsant eu cyhoeddi yn ogystal ag ar gasgliad personol Tolkien o lyfrau Cymreig er mwyn gwerthuso dylanwad Cymru a’r Gymraeg ar ei waith ysgrifenedig a’i ymdeimlad o hunaniaeth genedlaethol.

"Un o’r agweddau sydd wedi bod fwyaf o ddiddordeb i mi yn y deunydd sydd heb ei gyhoeddi yw’r pytiau bychain o dystiolaeth a welwyd sy’n sôn am faint o Gymraeg llafar yr oedd Tolkien yn ei ddeall, yn hytrach na Chymraeg ysgrifenedig.

Mae deunydd perthnasol wedi’i gymryd o lawysgrifau na wnaeth Tolkien eu cyhoeddi yn Llyfrgell Bodleian, Rhydychen, gan gynnwys drafftiau o Ddarlith O’Donnell ganddo am ‘Y Saesneg a’r Gymraeg’ sy’n cynnwys deunydd nad oedd yn y fersiwn a gyhoeddwyd.

Mae Dr Phelpstead hefyd yn astudio anodiadau a ysgrifennwyd gan Tolkien mewn llyfrau am bynciau Cymreig neu yn Gymraeg. Meddai: "Mae’r llyfrau hyn yn Llyfrgell y Gyfadran Saesneg, Rhydychen erbyn hyn. Mae’r sylwadau ar yr ymylon, y cywiriadau a nodiadau eraill yn rhoi tystiolaeth ddiddorol am faint yr oedd Tolkien yn ei wybod am Gymraeg canoloesol a Chymraeg modern."

Lansiwyd y llyfr hwn ddydd Sadwrn, 21 Mai mewn digwyddiad arbennig yn Adeilad Bute Prifysgol Caerdydd. Meddai Dr Phelpstead: "Mae llyfrau’n aml yn cael eu lansio ar ffurf parti neu dros wydriad neu ddwy. Fodd bynnag, o ystyried y diddordeb eang yng ngwaith Tolkien, meddyliais y byddai’n werth cyfuno’r lansiad â rhai trafodaethau sy’n egluro ac yn dathlu dylanwad Cymru a’r Gymraeg ar ei waith ffuglen a’i ysgolheictod."

Cyhoeddir Tolkien and Wales: Language, Literature and Identity gan Wasg Prifysgol Cymru.

Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth

Gwasg Prifysgol Cymru