Skip to content
Skip to navigation menu

English

Canolfan Catalyddu’r DU yn agor

22 Ebrill 2013

UK_Cat_Hub2 logo_web

Mae gwyddonwyr o Gaerdydd a phrifysgolion partner eraill wedi lansio canolfan newydd ym maes ymchwil gatalytig i astudio deunyddiau sy’n cyflymu ymadweithiau cemegol. Gallai datblygiadau newydd yn y maes hwn helpu i gynhyrchu tanwyddau glân, datblygu cyffuriau newydd a lleihau llygredd - yn ogystal â chynnal safle cryf y DU yn y maes masnachol pwysig hwn.

Mae catalyddion yn fwyaf adnabyddus am eu defnydd mewn systemau gwacáu cerbydau, lle y maent yn helpu i chwalu’r nwyon gwenwynig a gynhyrchir gan beiriannau ceir cyn iddynt gael eu rhyddhau i’r atmosffer. Fodd bynnag, maent yn cael eu defnyddio’n llawer ehangach mewn sawl maes masnachol. Maent yn arbennig o bwysig o ran datblygu prosesau cemegol ar raddfa fach o’r labordy i faint a chyflymder sy’n economaidd hyfyw i’w ddefnyddio ar raddfa eang mewn diwydiant.

Mae Canolfan Catalyddu’r DU yn brosiect cydweithredol rhwng prifysgolion, diwydiant a’r Cyngor Ymchwil Peirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol (EPSRC). Mae wedi’i lleoli gerllaw cyfleusterau gwyddonol eraill o bwys yn y Cyfadeilad Ymchwil yn Harwell, Swydd Rydychen, a buddsoddiad gwerth £12.9 miliwn gan yr EPSRC sydd wedi ei galluogi.

Bydd y Ganolfan yn rhoi cyfeiriad strategol i ymchwil gatalytig yn y DU ac yn cynnig cyfleusterau i’w rhannu, rhwydweithio a hyfforddiant i gynorthwyo ymchwil yn y sefydliadau partner. Bydd y Ganolfan yn cydlynu gwyddonwyr amlddisgyblaethol a pheirianwyr cemegol o dros 30 o wahanol brifysgolion.

Ychwanegodd yr Athro Graham Hutchings o Brifysgol Caerdydd, sy’n gyd-arweinydd y prosiect: "Dyma gyfle gwych i Ganolfan Catalyddu’r DU gydweithio a mynd i’r afael â heriau gwyddonol gwirioneddol arwyddocaol. Mae’r cyfarfod lansio’n rhoi’r cyfle i ni ddangos y posibiliadau sydd gennym ar gyfer cymdeithas yn gyffredinol."

Yr Athro Hutchings fydd yn cydlynu gwaith y Ganolfan ar gatalyddu amgylcheddol, gan weithio tuag at ffyrdd o ddiogelu’r amgylchedd rhag llygredd atmosfferig.

UK Catalysis Hub launch2_webEd Vaizey AS, Yr Athro Graham Hutchings ac Yr Athro Colin Riordan (Is-Ganghellor Prifysgol Caerdydd)

Meddai’r Athro Richard Catlow o Goleg Prifysgol Llundain, sydd hefyd yn un o gyd-arweinwyr y prosiect: "Bydd y gwaith a fydd yn cael ei wneud o fewn thema ddylunio’r prosiect yn cynnwys defnyddio cyfleusterau cyfrifiannol, syncrotron a gwasgaru niwtronau datblygedig er mwyn deall sail folecylaidd y prosesau catalytig allweddol - bydd y wybodaeth hon o gymorth wrth ddylunio catalyddion newydd a’u gwneud mor effeithiol â phosibl."

Yr Athro Catlow fydd yn arwain gwaith y Ganolfan ar ddylunio catalyddion. Bydd hyn yn canolbwyntio ar ganfod mwy o wybodaeth am sut mae catalyddion yn gweithio ar lefel folecylaidd, gan arwain at welliannau yn nyluniad ac effeithlonrwydd catalyddion.

Bydd prosiectau eraill a gynhelir yn y Ganolfan yn canolbwyntio ar ddefnyddio catalyddion mewn ynni (o dan arweiniad yr Athro Christopher Hardacre, Prifysgol y Frenhines, Belfast) a thrawsnewidiadau cemegol mewn diwydiant (o dan arweiniad yr Athro Matthew Davidson, Prifysgol Caerfaddon).

Meddai Ed Vaizey, Aelod Seneddol Wantage a Didcot, a fydd yn agor y Ganolfan yn ffurfiol y prynhawn yma: "Rwyf wrth fy modd fod Canolfan Catalyddu’r DU yn agor yn Harwell. Mae’n gydweithrediad rhwng dwsinau o brifysgolion blaenllaw a bydd yn cael effaith enfawr ar ymchwil gatalytig. Mae hefyd yn pwysleisio unwaith yn rhagor fod Harwell yn un o’r lleoliadau gwyddonol amlycaf yn y DU a’r byd."

UK Catalysis Hub launch_webYr Athro Christopher Hardacre, Prif Ymchwilydd, Canolfan Catalyddu’r DU, Prifysgol y Frenhines Belfast; yr Athro Richard Catlow, Prif Ymchwilydd, Canolfan Catalyddu’r DU, Coleg Prifysgol Llundain; Ed Vaizey AS; yr Athro Graham Hutchings, Cyfarwyddwr Canolfan Catalyddu’r DU, Prifysgol Caerdydd; yr Athro Matt Davidson, Prif Ymchwilydd, Canolfan Catalyddu’r DU, Prifysgol Caerfaddon.

Prosiect ar y cyd yw Canolfan Catalyddu’r DU sy’n dod â phrifysgolion, cyrff ariannu a diwydiant ynghyd.

Dyma’r sefydliadau partner: Prifysgol Caerdydd, Coleg Prifysgol Llundain, Prifysgol y Frenhines Belfast, Prifysgol Caerfaddon, AstraZeneca, Diamond Light Source, GlaxoSmithKline, Johnson Matthey, Coleg Imperial Llundain, ISIS, Prifysgol South Bank Llundain, STFC Laboratories, Syngenta, Prifysgol Newcastle, Pfizer, Cyfadeilad Ymchwil Harwell, Prifysgol y Frenhines Mary Llundain, Prifysgol Aberdeen, Prifysgol Caerfaddon, Prifysgol Birmingham, Prifysgol Bryste, Prifysgol Caergrawnt, Prifysgol Caeredin, Prifysgol East Anglia, Prifysgol Glasgow, Prifysgol Hull, Prifysgol Caint, Prifysgol Leeds, Prifysgol Caerlŷr, Prifysgol Lerpwl, Prifysgol Manceinion, Prifysgol Nottingham, Prifysgol Rhydychen, Prifysgol Sheffield, Prifysgol Southampton, Prifysgol Teesside, Prifysgol Warwig, Prifysgol Efrog, Prifysgol St Andrews.

Disgwylir i ragor o brifysgolion a diwydiannau ymuno â thîm y Ganolfan yn ystod y prosiect.

Dolenni perthnasol

Canolfan Catalyddu’r DU

Sefydliad Catalyddu Caerdydd

Ysgol Cemeg Caerdydd