Skip to content
Skip to navigation menu

English

Yn datgelu cyfrinachau Prydain Rufeinig

29 Gorffennaf 2011

Reconstruction of Caerleon in the Roman period, showing the newly discovered monumental suburb (© 7reasons)Ail-luniad o Gaerllion yng nghyfnod y Rhufeiniaid, yn dangos y faestref anferthol a ddarganfuwyd (© 7reasons)

Am fwy na 2000 o flynyddoedd, gorweddai maestref o adeiladau Rhufeinig enfawr heb eu datgelu o dan dref fodern yn Ne Cymru ond erbyn hyn mae archaeolegwyr o’r Brifysgol yn gobeithio datgelu cyfrinachau’r safle hynafol a rhyfedd hwn.

Yng ngwanwyn 2010, canfu staff a myfyrwyr o’r Ysgol Hanes, Archeoleg a Chrefydd gasgliad o adeiladau y tu allan i’r gaer Rufeinig yng Nghaerllion. Roedd ‘Dinas Goll y Lleng’ – fel y’i gelwid – yn gwbl anhysbys ac mae’n ychwanegiad pwysig at ein gwybodaeth am Brydain Rufeinig.

Dangosodd arolygon geoffisegol a gynhaliwyd gan dîm Caerdydd ar adeg y darganfyddiad adeiladau a allai fod wedi cynnwys marchnadoedd, baddondai a themlau. Dangosodd ffosydd prawf bach yr hyn y’i credid ei fod yn wal ochr cei, lle y byddai llongau wedi docio a dadlwytho ar gyfer y gwarchodlu milwrol yng Nghaerllion a cheyrydd eraill yng Nghymru.

Erbyn hyn, mae cloddfa pedair wythnos (4 Awst - 1 Medi) a gynhelir gan archeolegwyr o Gaerdydd yn ceisio taflu goleuni ar olion yr adeiladau pwysig hyn.

Dywedodd Dr Peter Guest, yr Ysgol Hanes, Archeoleg a Chrefydd: "Y peth da am ddarganfyddiad archaeolegol fel hwn yw bod llawer o gwestiynau newydd nad oes gennym atebion pendant iddynt ar hyn o bryd. Mae presenoldeb y faestref hon yn amgrymu bod bwriad i’r gaer ddod yn ganolfan weinyddol bwysig yng ngorllewin Prydain Rufeinig, ond am ryw reswm, ni ddigwyddodd hyn erioed. Pryd cafodd ei hadeiladu? Beth oedd diben yr adeiladau? Pwy oedd y bobl a oedd yn eu defnyddio a beth ddigwyddodd iddynt ar ôl i’r lleng adael Caerllion? Dyna’r hyn fydd ein cloddfa ar y safle pwysig hwn yn ei ddweud wrthym, gobeithio."

Mae’r gloddfa ar agor i’r cyhoedd a gall pobl weld sut hwyl mae’r archeolegwyr yn ei chael arni yn ystod teithiau arbennig o’r safle am 11.00am a 2.30pm bob dydd (ac eithrio dydd Mercher). Yn ystod penwythnos gŵyl y banc mis Awst (27-29, 10am tan 4.30pm) bydd teithiau, arddangosfeydd o’r canfyddiadau diweddaraf a llawer o weithgareddau i deuluoedd gymryd rhan ynddynt – gan gynnwys gwisgo fel Rhufeiniaid, gwneud crochenwaith a chael blas ar goginio Rhufeinig.

Mae cyfleoedd hefyd i bobl wirfoddoli ar y gloddfa a dysgu mwy am sut mae archaeolegwyr yn dysgu am y gorffennol. Gall unrhyw un gymryd rhan ond mae’n rhaid i blant o dan 16 oed fod yng nghwmni rhiant neu warcheidwad. Gall gwirfoddolwyr ymuno â’r gloddfa am benwythnos, diwrnod neu am ychydig oriau. Er mwyn gwneud cais i wirfoddoli yng Nghaerllion 2011, anfonwch neges e-bost at Dr Paul Jones, Archeolegydd Cymunedol ar JonesPL1@caerdydd.ac.uk.

Gellir dilyn hynt a helynt y tîm ar-lein drwy flog y gloddfa, Twitter, neu Facebook.

Dolenni cysylltiedig: