Skip to content
Skip to navigation menu

English

Deall lipidau

01 Hydref 2013

Professor O'Donnell web

Mae sefydlu dealltwriaeth fwy eglur o’r rôl y mae lipidau (neu frasterau) yn ei chwarae yn natblygiad clefyd y galon a dementia wedi cael hwb ariannol mawr o €3 miliwn trwy ddyfarniad cyntaf y Brifysgol o Grant Uwch y Cyngor Ymchwil Ewropeaidd ar gyfer ymchwil i’r Gwyddorau Bywyd.

Fe’i dyfarnwyd i Grŵp Lipidomeg yr Athro Valerie O’Donnell, sydd wedi’i lleoli yn yr Ysgol Feddygaeth. Bydd y cyllid yn helpu’r Grŵp i bennu cyfanswm ac amrywiaeth y lipidau mewn dau fath o gelloedd gwaed sy’n ein helpu ni i frwydro yn erbyn heintiau ac atal gwaedu.

Mae lipidau (neu frasterau) yn foleciwlau y mae’r corff yn eu defnyddio i reoli prosesau arferol, gan gynnwys ceulo’r gwaed, brwydro yn erbyn heintiau a datblygu. Yn achos clefydau fel clefyd y galon, canser a dementia, nid yw lipidau’n cael eu rheoli fel arfer. Er ein bod ni’n gwybod am nifer o lipidau, mae celloedd yn debygol o gynnwys miloedd yn fwy sydd heb eu darganfod. 

"Nid ydym yn gwybod faint o lipidau unigryw y mae ein celloedd yn eu cynnwys a sut mae’r rhain yn newid yn ystod datblygiad a chlefydau," yn ôl yr Athro O’Donnell, sy’n arwain yr ymchwil.    

"Rydym yn gobeithio dod o hyd i deuluoedd newydd o lipidau sydd erioed wedi cael eu gweld o’r blaen. Byddwn wedyn yn astudio samplau gan bobl sydd â thuedd genetig i ddatblygu clefyd cardiofasgwlaidd neu ddementia, gyda’r nod o ddarganfod lipidau newydd sy’n rhan o brosesau’r clefyd eu hunain," meddai.

Cyflawnir yr ymchwil mewn cydweithrediad agos â chydweithwyr yn Ysgolion Cyfrifiadureg a Gwybodeg, Cemeg, Seicoleg a Meddygaeth Prifysgol Caerdydd, ac University College London, King’s College London ac University of Colorado, Denver.

Dywedodd yr Athro O’Donnell: "Bydd y grant hwn yn drawsffurfiol ar gyfer fy ngrŵp ymchwil yng Nghaerdydd. Ers nifer o flynyddoedd, rydym wedi arbenigo mewn darganfod lipidau newydd a gynhyrchir gan gelloedd imiwnedd. 

"Bydd y grant newydd hwn yn gwneud llwybrau ymchwil newydd yn agored i ni trwy ganiatáu i ni ddatblygu ein hymagweddau mewn ffyrdd newydd a chyffrous, ac mae’n amlddisgyblaethol, yn cynnwys cemegwyr, biogwybodegwyr, cyfrifiadurwyr, seicolegwyr ac imiwnolegwyr."

Dywedodd y Comisiynydd Ewropeaidd ar gyfer Ymchwil, Arloesedd a Gwyddoniaeth, Máire Geoghegan-Quinn: "Mae’r Cyngor Ymchwil Ewropeaidd yn ariannu ymchwilwyr sydd ar frig eu maes, ac mae arnom angen y ddawn hon yn Ewrop. Mae eu creadigrwydd a’u gwaith caled yn creu gwybodaeth sy’n werthfawr ynddi ei hun, ond sydd yn aml yn cael effaith gadarnhaol ar ein cymuned a’n heconomi". Roedd gan y rownd bresennol gyfradd ariannu o 11.8%.

"Dyna pam y bydd cyllideb y Cyngor Ymchwil Ewropeaidd yn cael hwb ariannol mawr o dan Horizon 2020."

Dolenni cysylltiedig

Yr Ysgol Feddygaeth