Skip to content
Skip to navigation menu

English

Deall y panda mawr

18 Chwefror 2010

Panda in tree

Mae gwyddonydd o Gaerdydd, a oedd yn gweithio gyda thîm o ymchwilwyr rhyngwladol dan arweiniad tîm o Tsiena, wedi helpu taflu goleuni ar arferion biolegol anarferol y panda mawr, gan gynnwys ei ddeiet cyfyngedig adnabyddus.

Mae’r tîm wedi dilyn genom y panda am y tro cyntaf a nawr efallai y bydd cipolygon genetig a ddaeth o’r gwaith yn helpu ymdrechion cadwraethol ar gyfer y rhywogaeth sydd mewn perygl.

Mae pandas mawr yn adnabyddus am eu deiet o fambŵ ond darganfu’r ymchwilwyr nad oes gan yr anifail y genynnau sydd eu hangen i gwblhau’r broses o dreulio’r ffynhonnell fwyd sylfaenol hon.

Bu’r Athro Mike Bruford, Ysgol Biowyddorau Caerdydd, yn gweithio ar yr astudiaeth fel rhan o brosiect cydweithredol parhaus gydag Academi Gwyddorau Tsiena, y Sefydliad Sŵoleg, a ariannwyd gan y Gymdeithas Frenhinol.

Yr Athro Mike BrufordYr Athro Mike Bruford

Dywedodd: "Mae’r panda’n arth go iawn ac mae’n gigysydd, felly mae ganddo’r genynnau sydd eu hangen er mwyn bwyta cig ond mae ei ddeiet yn gwbl lysysol. Gallai hyn awgrymu ei fod yn dibynnu ar ficrobau yn ei berfedd i dreulio bambŵ yn hytrach nag unrhyw beth yn ei gyfansoddiad genetig.

"Mae blas hefyd yn bwysig o ran datblygu arferion dietegol a darganfu’r dilynwyr
fwtaniadau o ran genyn T1R1 y panda a allai effeithio ar ei allu i flasu cig, sy’n un esboniad posibl pam y byddai cigysydd posibl yn dibynnu ar ddeiet bambŵ llym."

Ni wnaeth yr astudiaeth ganfod unrhyw arwyddion o amrywio isel sy’n gysylltiedig fel arfer â mewnfridio ac mae canlyniadau’n dangos y posibilrwydd o oroesi llwyddiannus er gwaethaf maint bach poblogaeth y rhywogaeth. Er gwaethaf cyfraddau atgenhedlu isel y panda, nododd yr astudiaeth bron pob un o’r cyfraddau atgenhedlu sydd eu hangen ar gyfer swyddogaeth a datblygiad gonad mamaliaid.

Gan drafod yr astudiaeth, dywedodd yr Athro Bruford, "Mae’r panda mewn perygl mawr o ddifodiant ac mae’r amcangyfrifon presennol yn dangos bod ffigurau cyfanswm y boblogaeth yn llai na 3,000. Mae’r astudiaeth yn rhoi dealltwriaeth well i ni o’r sail generig dros fioleg y panda, a byddwn yn cyfrannu at reoli clefydau ac ymdrechion cadwraeth."

"Yn ddi-os mae dilyn genomau mamaliaid yn helpu ein gallu i anodi’r genom dynol. Cyfyngiad mawr i hyn fu’r costau ataliol a oedd yn gysylltiedig yn y broses ond bu’r astudiaeth yn defnyddio technoleg ddarllen byr a all greu dilyniannau drafft genom mewn ffordd gost-effeithiol iawn. Bydd goblygiadau pellgyrhaeddol i hyrwyddo dilyn genomau yn y dyfodol nad ydynt yn organebau enghreifftiol.

Mae’r astudiaeth, ‘y dilyniant a chyfansoddiad de novo genom y panda mawr’ wedi'i gyhoeddi gan Nature, ac mae copi llawn o’r papur ar gael ar-lein sef http://www.nature.com/nature/journal/v463/n7279/full/nature08696.html

Tags

More Tags