Skip to content
Skip to navigation menu

English

Delweddu rhyngweithiadau canser

20 Gorffennaf 2009

Mae delwedd foleciwlaidd sy’n datgelu’r rhyngweithio rhwng celloedd canser y croen a chelloedd-T – y celloedd sy’n amddiffyn ein corff rhag clefydau – wedi cael ei chynhyrchu gan yr Ysgol Feddygaeth.

Defnyddiodd tîm dan arweiniad yr Athro Andy Sewell o grŵp ymchwil rhyngddisgyblaethol Haint, Imiwnedd a Llid yr Ysgol grisialeg pelydr-x i bennu cydffurfiad moleciwlaidd antigen canser dynol – protein sy’n gallu cynhyrchu ymatebion imiwn – mewn cymhlyg â derbynnydd cell-T dynol. Cyhoeddir eu canfyddiadau yn y Journal of Biological Chemistry.

Sut mae’r system imiwnedd yn gweld canser y croenSut mae’r system imiwnedd yn gweld canser y croen

Mae’r gallu i weld sut olwg sydd ar y fath foleciwlau yn holl bwysig i feddyginiaeth fodern ac i gynllunio cyffuriau. Maent yn llawer rhy fach i’w gweld yn fanwl hyd yn oed gyda’r microsgopau golau mwyaf datblygedig, felly defnyddiodd tîm Caerdydd belydrau-x er mwyn edrych ar y moleciwlau ar ffurf grisialog solet.

Datgelodd yr ymchwil y delweddau cyntaf o’r ffordd y mae celloedd-T sy’n lladd yn defnyddio moleciwl ar eu harwyneb, o’r enw derbynnydd cell-T er mwyn adnabod moleciwl arall sy’n bresennol ar lefelau llawer uwch ar arwyneb celloedd melanoma dynol o gymharu â meinwe iach. O ganlyniad i’r adnabyddiaeth foleciwlaidd hon, mae’r celloedd canseraidd hyn yn cael eu dinistrio. Mae’r strwythur hwn bellach yn cael ei ddefnyddio i gynllunio brechlynnau gwell rhag canser.

Gall celloedd-T sy’n lladd ddefnyddio’u derbynnydd cell-T i adnabod a lladd celloedd canser dynolGall celloedd-T sy’n lladd ddefnyddio’u derbynnydd cell-T i adnabod a lladd celloedd canser dynol

Dywedodd yr Athro Sewell: "Rydym yn rhagweld diddordeb mawr yn y strwythur hwn gan mai dim ond yr ail gymhlyg canser dynol/derbynnydd cell-T sydd erioed wedi cael ei ddatrys yw hwn. Mae ein celloedd-T wedi cael eu cynllunio mewn gwirionedd i ddileu moleciwlau ‘estron’ ac maent yn hanfodol ar gyfer dileu pathogenau. Nid yw celloedd-T yn perfformio cystal wrth ddileu canser gan fod celloedd canser yn deillio o’n meinwe ein hunain ac yn gosod mwy o her i’r system imiwnedd."

Meddai Dr David Cole, Yr Ysgol Feddygaeth ac awdur cyntaf yr adroddiad: "Mae gan y strwythur hwn oblygiadau pwysig i gynllun brechlynnau canser. Gan ein bod nawr yn gallu delweddu’r rhyngweithiadau hyn, gallwn ddechrau eu gwella. Rydym eisoes wedi gwella affinedd y rhyngweithiad penodol hwn dros 20 miliwn gwaith fel rhan o’n hymchwil heb ei gyhoeddi. Mae’r strwythur hwn wedi bod yn hanfodol ar gyfer caniatáu i ni weld beth sy’n digwydd ar lefel yr atom. Rwyf wrth fy modd o gael y canlyniad hwn yn gyntaf oherwydd roeddem yn gwybod ein bod mewn ras gyda nifer o grwpiau eraill ledled y byd. "

Yn ddiweddar, mae’r Ysgol wedi buddsoddi’n sylweddol mewn crisialeg pelydr-x, wrth benodi Dr Pierre Rizkallah, gwyddonydd a arferai redeg y pelydrau pelydr-x protein canolog yn Labordy blaenllaw Daresbury yn Warrington. Yn ehangach, mae’r Brifysgol hefyd wedi buddsoddi yn y maes hwn, wrth benodi’r Llawryfog Nobel Yr Athro Robert Huber a recriwtio Dr Matthias Bochtler i’r Ysgol Gemeg.

Wrth wneud sylwadau am yr ymchwil, dywedodd Deon yr Ysgol Feddygaeth yr Athro Paul Morgan: "Cafodd datrys y strwythur hwn ei hwyluso gan y buddsoddiad a wnaed gan yr Ysgol wrth benodi arbenigwr mewn crisialeg protein, Dr Pierre Rizkallah. Disgwyliwn y bydd y tîm hwn yn datrys llawer mwy o strwythurau pwysig yn y dyfodol agos."

Ariannwyd yr ymchwil hwn yn rhannol gan gynllun Cadair Gyswllt Prifysgol Caerdydd ac fe’i cyhoeddir yn y Journal of Biological Chemistry.

Tags