Skip to content
Skip to navigation menu

English

‘Cloddfa fawr’ yng Nghymru’n ennill prif wobr y DU

12 Mehefin 2014

CAER Heritage Project 2 _web

Daeth prosiect treftadaeth CAER â 1,000 o bobl at ei gilydd i archwilio a chloddio bryngaer hynafol o’r Oes Haearn yng nghanol un o faestrefi Caerdydd yn 2013.

Derbyniodd cyd-gyfarwyddwr y prosiect, Dr Dave Wyatt o Brifysgol Caerdydd, y wobr genedlaethol o £2,500 ynghyd â gwobr am y prosiect Hanes a Threftadaeth gorau yng ngwobrau’r Ganolfan Gydlynu Genedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd yn Llundain y prynhawn yma (dydd Mercher). Curodd prosiect CAER fwy na 200 o geisiadau o safon uchel o bob cwr o’r DU.

Dywedodd Dave Wyatt: "Mae ennill y wobr genedlaethol hon yn anhygoel. O’r cychwyn cyntaf, amcan Prosiect Treftadaeth CAER oedd gweithio gyda phobl Caerau a Threlái i archwilio gorffennol diddorol yr ardal a’i wneud yn berthnasol i’r presennol. Felly mae’r prosiect wastad wedi bod yn gwbl ymroddedig i gyd-lunio gwybodaeth – mae’n rhoi pobl leol wrth wraidd ymchwil archaeolegol a hanesyddol – tra’n datblygu cyfleoedd addysgol a herio’r ystrydebau di-sail a briodolir i’r rhan hon o Gaerdydd yn y broses.

"Felly ni fyddai prosiect CAER yn bodoli heb gyfranogiad, arbenigedd a chefnogaeth ryfeddol ein partneriaid cymunedol yn Gweithredu yng Nghaerau a Threlái (ACE), ysgolion uwchradd lleol, yn enwedig ysgolion Ffederasiwn y Gorllewin, ac wrth gwrs trigolion Caerau a Threlái. Mae’r wobr hon yn dyst i’w cynhesrwydd, eu talent a’u hysbryd cymunedol rhyfeddol. Gobeithiwn y bydd hyn yn helpu i roi Caerau a Threlái yn ôl lle y maent yn perthyn – wrth wraidd hunaniaeth, hanes a bywyd diwylliannol ardal Caerdydd."

CAER Heritage Project 1 _web

Mae’r gystadleuaeth yn rhan o Wythnos y Prifysgolion, sef wythnos o ddathlu ymgysylltiad y cyhoedd ag ymchwil sy’n digwydd ledled y DU o 9 Mehefin. A daw’r fuddugoliaeth yn fuan cyn Her Treftadaeth CAER eleni. Mae’r trefnwyr yn gobeithio y bydd 2,000 o bobl ymuno â nhw i gloddio ac archwilio’r fryngaer am yr ail dro’r haf hwn, rhwng 30 Mehefin a 25 Gorffennaf.

Dechreuodd y prosiect – sy’n cael ei redeg mewn partneriaeth rhwng Prifysgol Caerdydd a Gweithredu yng Nghaerau a Threlái – archwilio gorffennol cynhanesyddol bryngaer Oes Haearn Caerau yn 2011. Bu ysgolion lleol ac aelodau’r gymuned o bob cefndir yn helpu datguddio pum tŷ crwn mawr o’r Oes Haearn, a ffordd, a thystiolaeth helaeth o gymunedau’r gorffennol ar ffurf crochenwaith o’r Oes Haearn a Rhufeinig a glain gwydr hardd o’r Oes Haearn. Bu dros 100 o bobl leol yn cymryd rhan weithredol yn y cloddiad yn 2013 o dan gyfarwyddyd archaeolegwyr o Brifysgol Caerdydd, a bu 1,000 o bobl yn ymweld â’r cloddiadau yn ystod y mis o gloddio.

Dywedodd John Womersley, Hyrwyddwr Ymgysylltu â’r Cyhoedd Cynghorau Ymchwil y DU: "Mae’n wych gweld cymaint o enghreifftiau o’r cyfraniadau gwerthfawr y mae ymchwilwyr y DU yn eu gwneud i gymdeithas. Pan mae pobl yn meddwl am ymgysylltu â’r cyhoedd, fel arfer maent yn meddwl am yr angen i ymchwilwyr rannu eu canfyddiadau. Wrth gwrs, mae hynny’n bwysig iawn, ond mae’r ceisiadau ar gyfer y gystadleuaeth hon yn dangos ystod lawer cyfoethocach o ymgysylltu dwyffordd sy’n gallu dod â manteision llawer dyfnach i ymchwil a chymdeithas."

Dywedodd Nicola Dandridge, Prif Weithredwr Prifysgolion y DU: "Mae cystadleuaeth y Ganolfan Gydlynu Genedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd wedi rhoi cyfle rhagorol i gydnabod ymgysylltiad prifysgolion â’r cyhoedd yn ystod Wythnos y Prifysgolion, sydd eleni’n anelu at ysbrydoli’r cyhoedd ynghylch yr ymchwil o’r radd flaenaf sy’n digwydd mewn addysg uwch. Mae safon a nifer enfawr y ceisiadau a dderbyniwyd yn adlewyrchu tuedd gynyddol i ymchwilwyr a’r cyhoedd yn y DU weithio gyda’i gilydd. Mae ymgysylltu â’r cyhoedd yn bwysig i lwyddiant y sector addysg uwch ac fel rhan o hynny mae’r Ganolfan Gydlynu Genedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd yn chwarae rôl ganolog o ran cefnogi prifysgolion i ymgysylltu â’r cyhoedd."

Dywedodd Paul Manners, Cyfarwyddwr y Ganolfan Gydlynu Genedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd: "Fel rhan o’n gwaith o ysbrydoli prifysgolion i wella eu cefnogaeth ar gyfer ymgysylltu, nod y gystadleuaeth oedd dod o hyd a dathlu ymarfer ardderchog ledled y DU. Rydym yn falch iawn ag ansawdd uchel y ceisiadau, sydd wedi codi’r bar ar yr hyn y gellir ei gyflawni drwy ddull ymchwil ymgysylltiedig. Mae diwylliant academïau yn newid, wrth i ymchwilwyr gydnabod gwerth ymgysylltu, a gobeithiwn y bydd y gystadleuaeth yn rhoi cyfle i ysbrydoli mwy o bobl i gymryd rhan."