Skip to content
Skip to navigation menu

English

Beth sy’n sbarduno sgitsoffrenia?

23 Ionawr 2014

Schizophrenia web

Mae mwtadiadau genetig mewn pobl sydd â sgitsoffrenia yn ffurfio clystyrau mewn proteinau penodol, gan gynnig ‘ymwybyddiaeth newydd’ o’r anhwylder, yn ôl gwyddonwyr y Brifysgol.

Yn yr astudiaeth genetig fwyaf o’i bath, a gyhoeddwyd yn y cyfnodolyn Nature, archwiliodd tîm rhyngwladol fwtadiadau genetig newydd mewn pobl sydd â sgitsoffrenia.

Gan weithio ochr yn ochr â thimau o sefydliadau ymchwil blaenllaw, gwnaethant archwilio samplau gwaed DNA o 623 o ddioddefwyr a’u rhieni.

Dangosodd yr astudiaeth fod mwtadiadau "de novo", sy’n digwydd mewn unigolion sy’n dioddef o’r anhwylder ond nid eu rhieni, yn cyfrannu at sbarduno’r anhwylder ond, yn bwysicach, eu bod yn amharu’n flaenoriaethol ar setiau penodol o broteinau sydd â swyddogaethau cysylltiedig yn yr ymennydd.

Mae’r llwybrau hyn yn ymwneud ag addasu cryfder y cysylltiadau rhwng nerfgelloedd ac yn cyflawni swyddogaethau pwysig mewn datblygiad yr ymennydd, dysgu, y cof a gwybyddiaeth.   

"Roedd eisoes gennym ni dystiolaeth o waith blaenorol yng Nghaerdydd a oedd yn ategu pwysigrwydd y llwybrau hyn, ond mae’r canfyddiadau newydd, ynghyd â chanfyddiadau astudiaeth arall a gyhoeddwyd yn yr un rhifyn o Nature, yn cadarnhau pwysigrwydd y rhain a setiau cysylltiedig o broteinau," yn ôl un o gydarweinwyr yr ymchwil, yr Athro Mike Owen o Ganolfan y Cyngor Ymchwil Feddygol ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig, sydd wedi’i lleoli yn yr Ysgol Feddygaeth.

"Mae’r graddau hyn o gydgyfeiriant o sawl astudiaeth yn ddigynsail ym maes geneteg sgitsoffrenia ac yn dweud wrthym fod gennym ni, am y tro cyntaf, wybodaeth gadarn am un o brosesau craidd yr ymennydd y mae’r anhwylder yn amharu arni," ychwanegodd. 

Yn ogystal ag amlygu sut mae mwtadiadau genetig yn effeithio ar weithrediad yr ymennydd, mae’r canfyddiadau hefyd yn dangos gorgyffyrddiad ag achosion anhwylderau niwroddatblygiadol eraill, gan gynnwys awtistiaeth ac anabledd deallusol.

Ychwanegodd yr Athro Mick O’Donovan, cydarweinydd yr ymchwil: "Mae’r ffaith ein bod ni wedi gallu amlygu rhywfaint o orgyffyrddiad rhwng achosion sylfaenol sgitsoffrenia a’r rhai hynny mewn awtistiaeth ac anabledd deallusol yn awgrymu y gallai’r anhwylderau hyn rannu rhai elfennau cyffredin, ac mae’n cryfhau galwadau am ymchwil sy’n integreiddio canfyddiadau ar draws sawl anhwylder.

"Mae angen ymchwil arnom sy’n ystyried geneteg, gwyddoniaeth wybyddol, delweddu a ffynonellau gwybodaeth eraill yn hytrach na dibynnu’n unig ar ddiffiniadau clinigol ar gyfer anhwylderau seiciatrig."

Dywedodd yr Athro Hugh Perry, Cadeirydd Bwrdd Niwrowyddorau ac Iechyd Meddwl y Cyngor Ymchwil Feddygol: "Mae deall sut y mae ein cod genetig yn cyfrannu at Sgitsoffrenia yn hollbwysig os ydym ni am ddatblygu triniaethau gwell a mwy diogel. Mae’r astudiaeth hon yn ychwanegu corff o ymchwil sy’n prysur ddod i’r amlwg a ariennir gan y Cyngor Ymchwil Feddygol ar rôl y genom mewn salwch meddwl. Bydd darganfyddiadau o’r fath mewn bioleg ddatblygiadol yn ein helpu ni i ddatrys cymhlethdod anhwylderau emosiynol ac ymddygiadol."

Dywedodd Mark Drakeford AC, y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol: "Mae’r canfyddiadau pwysig hyn yn cynrychioli cam arwyddocaol arall tuag at ddeall niwrobioleg sgitsoffrenia. Mae’r rôl allweddol a gyflawnir gan ymchwilwyr yng Nghanolfan y Cyngor Ymchwil Feddygol, a ariennir yn rhannol gan y Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Gofal Cymdeithasol ac Iechyd, yn amlygu eu harbenigedd a’u henw da rhyngwladol yn y maes hwn."

Ychwanegodd yr Athro Jon Bisson, Pennaeth y Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Gofal Cymdeithasol ac Iechyd: "Mae’n wych gweld mwy o ddarganfyddiadau pwysig yn cael eu gwneud gan Ganolfan y Cyngor Ymchwil Feddygol. Mae’r canfyddiadau cyffrous hyn yn debygol o gael effaith fawr ar gyfeiriad ymchwil yn y maes hwn yn y dyfodol a fydd, yn y pen draw, yn caniatáu ar gyfer datblygu triniaethau mwy effeithiol."

Dolenni cysylltiedig

Yr Ysgol Feddygaeth

Canolfan y Cyngor Ymchwil Feddygol ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig

Nature