Skip to content
Skip to navigation menu

English

Pam fo newid bach yn gwneud Diwrnod Mawr

28 Mawrth 2014

smithljMae’n bryd ailwampio’r lluniau a rhoi min ar ffilmiau o enwogion hoyw. Am yr eildro mewn degawd, bydd priodasau hoyw yn cael lle blaenllaw yn y cyfryngau y penwythnos hwn. Y tro cyntaf oedd 2005, pan gynhaliwyd y partneriaethau sifil cyntaf. Y tro hwn, gweithredu Deddf Priodasau (Parau o’r Un Rhyw) 2014, sy’n gwneud priodasau hoyw yn gyfreithlon, yw’r cause celebre.

Bydd delweddau dydd Sadwrn yn debyg iawn i’r rheiny a gyhoeddwyd naw mlynedd yn ôl. Yn ogystal, oherwydd na sefydlwyd iaith partneriaethau sifil yn gyfforddus yn yr ymwybod poblogaidd, byddai partneriaid sifil a sylwebwyr yn dueddol o’u trafod trwy ddefnyddio geiriau fel ‘gŵr’, ‘gwraig’ a hyd yn oed ‘priodas’. O ganlyniad, gellir maddau i bobl am feddwl tybed beth sydd wedi newid mewn gwirionedd. Yr ateb paradocsaidd yw: dim llawer o gwbl ond hefyd llawer iawn.

O ran canlyniadau cyfreithiol, mae partneriaeth sifil bron yr un fath â phriodas felly, yn ymarferol, ni fydd cyfreithloni priodasau pobl o’r un rhyw yn gwneud llawer o wahaniaeth i’r rhan fwyaf o barau. Nac ychwaith yw dyfodiad priodas pobl o’r un rhyw wedi newid y syniad o briodas yn radical. Yn sicr, mae diffiniad priodas wedi newid o fod yn llwyr heterorywiol i fod yn niwtral o ran rhyw. Ond nid yw hyn yn chwyldroadol. Mae’r diffiniad cyfreithiol o briodas wedi newid sawl gwaith yn hanes cyfraith Lloegr. Mae’r newidiadau hyn wedi hwyluso ysgariad, wedi cyflwyno cysyniadau ar wahân o briodas sifil a chrefyddol ac wedi cydnabod gwragedd fel bod yn gydradd â’u gwŷr. Mae cyflwyno priodas hoyw yn cadarnhau’r ffaith bod priodas yn sefydliad sy’n esblygu ac nad yw’n gysyniad hanesyddol neu grefyddol segur.

Same-sex couple holding hands

Mae rhai’n dadlau bod eu dealltwriaeth grefyddol bersonol o briodas yn cael ei thanseilio a’i bygwth gan gyfreithloni priodasau hoyw. Mae’n anodd deall hyn. Nid yw grwpiau crefyddol wedi cael monopoli dros ystyr priodas er 1837 pan gyflwynwyd priodasau sifil. Yn ogystal, cymerwyd gofal wrth lunio’r ddeddfwriaeth priodas pobl o’r un rhyw i sicrhau na ellir gorfodi unrhyw grŵp neu unigolyn crefyddol i gefnogi neu briodi pobl o’r un rhyw.  

Felly, o fwrw golwg ar ei chanlyniadau, mae priodas pobl o’r un rhyw i weld yn weddol ddinod. Ond, i niferoedd mawr o bobl, hoyw a heterorywiol, ni ellir gorbwysleisio ei phwysigrwydd. I lawer, roedd y cynllun cydnabod perthynas ‘wahanol ond cyfartal’ a gynrychiolwyd gan bartneriaeth sifil yn ddiraddiol yn symbolaidd. Roedd yn awgrymu nad oedd perthnasoedd hoyw yn haeddu sefydliad priodas sydd â lle mor ganolog yn ein cymdeithas. Roedd hyn yn fwy na chanfyddiad goddrychol. Nôl yn 2004, gellid dadlau bod y penderfyniad i gyfreithloni o blaid partneriaethau sifil yn hytrach na phriodas pobl o’r un rhyw yn ateb gwleidyddol a ddyfeisiwyd oherwydd bod llawer o bobl yn credu na ddylid trin perthnasoedd hoyw fel rhai sy’n gyfartal i briodas. Byddai bil priodas pobl o’r un rhyw wedi denu llawer mwy o wrthwynebiad ac mae’n bosibl na fyddai wedi cael ei basio. Roedd partneriaethau sifil yn gyfaddawd yn bendant. Roedd yn afrealistig tybio mai dyna fyddai’r gair olaf o ran cydnabod perthnasoedd hoyw ac maent wedi dechrau edrych yn gynyddol gamamserol ac anfoddhaol gan fod gwledydd eraill wedi deddfu o blaid priodas hoyw.  

Byddaf, felly, wrth fy modd yn mynd i’m seremoni priodas hoyw gyntaf yn hwyrach eleni. Rwy’n gwybod, yn symbolaidd ac efallai’n emosiynol, y bydd y briodas yn werth llawer mwy na phartneriaeth sifil i’r pâr a llawer o’r gwesteion. Bydd y teimlad mai ‘dyma’r peth go iawn’, a fydd yn dod â llawenydd mawr i sawl dathliad o briodas hoyw yn y misoedd i ddod, yn un y byddaf yn ei rannu. I’r gwrthwyneb, byddaf yn ei chael hi’n anodd empatheiddio gyda’r bobl hynny sy’n cwyno am ddyfodiad priodas hoyw. Yn y pen draw, nid oes unrhyw fudiad, crefydd, ffordd o fyw nac unigolyn wedi cael eu niweidio gan basio’r Ddeddf Priodas (Parau o’r Un Rhyw). Nid yw cyflwyno priodas hoyw yn newid fawr o ddim ond, trwy ddilysu perthnasoedd hoyw, mae ganddi’r pŵer i drawsffurfio bywydau a lledu llawenydd. Mae hynny’n rheswm da i ddathlu.