Skip to content
Skip to navigation menu

English

Pobl ifanc yn dweud eu barn

05 Ebrill 2012

Young people have their say 1 webDr Emma Renold; Keith Towler, y Comisiynydd Plant; a Gwenda Thomas, y Dirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol

Mae menter gan Brifysgol Caerdydd a Llywodraeth Cymru wedi ceisio canfod beth yn union y mae pobl ifanc yn ei feddwl am y cynnyrch, y cyfryngau a’r delweddau rhywioledig sydd o'u cwmpas ac yng nghyd-destun eu barn am addysg rhyw a rhywioldeb yn ehangach.

Cynhaliwyd cynhadledd undydd a oedd yn galluogi pobl ifanc i siarad ochr yn ochr â llunwyr polisi, academyddion ac athrawon am faterion a oedd yn cynnwys cyfryngau rhywioledig, tecstio rhywiol ac aflonyddu rhywiol mewn ysgolion

Bydd barn y bobl ifanc yn hysbysu grŵp trawsbleidiol Llywodraeth Cymru ar ‘Blentyndod, Rhywioldeb, Rhywioli a Chydraddoldebau’. Nod y grŵp yw dylanwadu ar bolisi mewn nifer o feysydd, gan gynnwys addysg bersonol a chymdeithasol a hyfforddiant pobl sy'n gweithio gyda phlant a phobl ifanc.

Roedd y gynhadledd o dan ofal Dr Emma Renold o Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol a Chomisiynydd Plant Cymru, Keith Towler, ar y cyd. Bu Gwenda Thomas, y Dirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol, yn annerch y gynhadledd hefyd. Roedd y digwyddiadau’n cynnwys cyflwyniadau a gweithdai ar bobl ifanc a chyfryngau rhywioledig, yr hyn na ellir siarad amdano mewn gwersi addysg rhyw a pherthnasoedd, pryderon athrawon ynghylch darparu gwersi addysg rhyw, a drama am heteronormadedd a homoffobia.

Mae Dr Renold wedi bod yn ymchwilio i berthnasoedd a diwylliannau rhywiol plant a phobl ifanc am dros 10 mlynedd. Dywedodd: "Rydym yn darllen ac yn clywed llawer am y ffordd y mae plant o dan ymosodiad gan ddiwylliant hynod rywioledig - boed mewn hysbysebu, dillad neu fideos cerddoriaeth. Ond nid ydym fyth yn clywed yr hyn y mae plant a phobl ifanc yn ei feddwl am y dylanwadau hyn neu beth yw eu barn yn fwy cyffredinol am yr addysg rhywioldeb a dderbyniant. Mae’n faes sy’n llawn gofidiau oedolion a all arwain at ddiwylliant o anwybodaeth a all fod yn niweidiol ac yn beryglus i blant a phobl ifanc.

Young People have their say 2 webDr Emma Renold yn annerch y gynhadledd

"Yn y gynhadledd hon, cafodd pobl ifanc y cyfle i drafod y materion hyn yn agored mewn ffordd y bu’n anodd iawn iddynt wneud yn yr ysgol. Rydym wedi darganfod llawer am y ffordd y mae pobl ifanc eisiau cael mwy o ddweud ynghylch cynnwys y cwricwlwm addysg rhyw a pherthnasoedd, yr hyn roeddent eisiau ei newid a’r hyn a gafodd ei hepgor, yn eu barn nhw."

Ar ddiwedd y diwrnod, bu’r bobl ifanc yn nodi’n ysgrifenedig yr hyn roedden nhw wedi’i fwynhau am y diwrnod. Roedd hyn yn cynnwys rhestr dymuniadau o "yr hyn yr hoffwn ei weld yn newid" ar gerdyn post i Keith Towler. Roedd y sylwadau’n cynnwys:

  • "Roeddwn i'n hoffi’r ffordd roedd yr holl oedolion yn gwrando’n wirioneddol arnom ni bobl ifanc oherwydd rwy’n gwybod y gall oedolion anwybyddu'r hyn sydd gennym i'w ddweud fel arfer."
  • "Gwnes i fwynhau siarad yn onest am bynciau ac rwyf wedi dysgu bod yna bobl y gallaf siarad â nhw."
  • "Mae angen arbenigwyr arnom i ddod i ysgolion i addysgu ABCh."
  • "Gwnes i fwynhau'r gweithdai oherwydd eu bod wedi rhoi cyfle i mi fod yn agored ac i rannu fy marn heb farnu."
  • "Roedd yn dda i siarad yn agored am ein barn."

Ychwanegodd Dr Renold: "Un o’r amcanion oedd pontio'r bwlch rhwng yr hyn y mae oedolion yn meddwl eu bod yn gwybod am blentyndod a rhywioldeb, a sut mae plant a phobl ifanc yn profi’r materion hyn mewn gwirionedd. Er enghraifft, gwyddom fod llawer o athrawon yn teimlo'n bryderus ac yn aml yn ansicr ynghylch sut i ddelio â thecstio rhywiol a'r gwrthrychu a’r trais rhywiol rheolaidd y mae merched yn ei brofi gan eu cyfoedion. Ychydig iawn o hyfforddiant sydd wedi bod ynghylch yr holl faterion hyn. Mae'n galonogol ac arloesol iawn bod Cynulliad Cymru’n gweld rhyw a rhywioldeb fel mater o gydraddoldeb a hawliau, a’i fod yn cymryd yr awenau wrth symud i ddiwylliant lle gellir trafod rhyw a rhywioldeb yn agored a rhwng y cenedlaethau."

Dywedodd Gwenda Thomas, y Dirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol: "Mae gan blant a phobl ifanc bethau pwysig i'w dweud a dylent gymryd cyfleoedd i fynegi eu meddyliau a'u teimladau - cyfrifoldeb oedolion yw gwrando a gweithredu pan fo hynny'n briodol. Rydym wedi dod yn bell ers y dyddiau pan oedd plant 'i’w gweld ac nid i’w clywed', ac mae ​​Llywodraeth Cymru o'r farn bod plant yn ddinasyddion llawn gydag iawnderau a hawliau.

"Rydym yn cydnabod bod y byd yn lle mwy agored rywioledig ac yn ceisio mynd i'r afael ag unrhyw faterion yn uniongyrchol. Mae deall agweddau corfforol ac emosiynol ar berthnasoedd rhywiol yn hanfodol er mwyn i bobl ifanc symud yn hyderus trwy lencyndod i fod yn oedolion. Mae cyfathrebu effeithiol yn hanfodol i hyn."

Dywedodd Keith Towler, Comisiynydd Plant Cymru: "Rydym yn gwybod bod hyn yn destun pryder i rieni a gwleidyddion, ond rydym yn gwybod llai am ganfyddiadau pobl ifanc am y mater. Rwy’n falch ein bod ni yma yng Nghymru, gyda’r gynhadledd hon, yn arwain y ffordd eto trwy ddarparu llwyfan cenedlaethol ar gyfer clywed barn pobl ifanc. Mae'n galluogi rhieni, gwleidyddion a phobl ifanc i helpu ei gilydd i edrych ar yr hyn sydd angen ei wneud i ddiogelu plentyndod."

Roedd y gynhadledd yn cynnwys dros 50 o bobl ifanc o ysgolion uwchradd ledled De Cymru. Mae’r grŵp trawsbleidiol yn bwriadu holi barn mwy o blant a phobl ifanc ledled Cymru yn ystod y flwyddyn sydd i ddod.

Dolen gysylltiedig

Yr Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol